Osoby, które decydują się na rozwód, najczęściej pytają: ile to potrwa, ile będzie rozpraw i od kiedy rozwód będzie skuteczny. Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, czy małżonkowie są zgodni, czy mają wspólne małoletnie dzieci i czy spierają się o winę. Poniżej opisuję przebieg sprawy rozwodowej krok po kroku – z uwzględnieniem realiów warszawskich sądów. O tym, jakie warunki trzeba spełnić, by sąd w ogóle mógł orzec rozwód, piszę w artykule Przesłanki rozwodu – kiedy sąd orzeknie rozwód, a kiedy go odmówi?.
Który sąd orzeka rozwód w Warszawie?
Sprawy o rozwód rozpoznają w pierwszej instancji sądy okręgowe (art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego, k.p.c.). Pozew składa się do sądu, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich nadal tam stale przebywa. Jeżeli nie – właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a gdy i tej podstawy brak – sąd miejsca zamieszkania powoda (art. 41 k.p.c.).
W Warszawie działają dwa sądy okręgowe:
- Sąd Okręgowy w Warszawie (al. „Solidarności” 127, 00-898 Warszawa) – dla lewobrzeżnej Warszawy, m.in. Śródmieścia, Mokotowa, Woli, Ochoty, Żoliborza, Bielan, Bemowa, Ursynowa, Wilanowa, Włoch i Ursusa, a także części powiatów podwarszawskich,
- Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie (ul. Poligonowa 3, 04-051 Warszawa) – dla prawobrzeżnej Warszawy: Pragi-Północ, Pragi-Południe, Targówka, Białołęki, Rembertowa, Wawra i Wesołej, a także części powiatów podwarszawskich.
Przed złożeniem pozwu warto upewnić się, który sąd jest właściwy – pozew złożony do niewłaściwego sądu zostanie przekazany do sądu właściwego, co niepotrzebnie wydłuża sprawę.
Krok 1: pozew i opłata
Postępowanie rozpoczyna się od pozwu o rozwód. Opłata od pozwu wynosi 600 zł. Jeżeli sąd orzeknie rozwód na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie, z urzędu zwróci połowę tej opłaty (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
W pozwie wskazuje się m.in., czy powód żąda rozwodu z orzekaniem o winie, czy bez, oraz jakie rozstrzygnięcia proponuje w sprawie wspólnych małoletnich dzieci – władzy rodzicielskiej, kontaktów i alimentów. Do pozwu dołącza się odpis aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia dzieci oraz dokumenty dotyczące zarobków i kosztów utrzymania, jeżeli sąd ma orzekać o alimentach. Starannie przygotowany pozew – z kompletem dokumentów i wniosków dowodowych – to najprostszy sposób, by uniknąć opóźnień.
Sąd doręcza pozew drugiemu małżonkowi, który może złożyć odpowiedź na pozew. Pozwany może też sam żądać rozwodu, w tym z winy powoda.
Krok 2: oczekiwanie na pierwszą rozprawę
Czas oczekiwania zależy od obciążenia konkretnego wydziału. Warszawskie sądy są bardzo obciążone – na pierwszy termin rozprawy czeka się tu często wiele miesięcy. Sprawę dodatkowo wydłużają problemy z doręczeniem pozwu, np. gdy pozwany mieszka za granicą lub nie odbiera korespondencji.
Posiedzenia w sprawach rozwodowych odbywają się przy drzwiach zamkniętych, chyba że obie strony żądają jawności, a sąd uzna, że nie zagraża ona moralności (art. 427 k.p.c.).
Krok 3: rozprawa – ile ich będzie?
Rozwód bez orzekania o winie
Jeżeli małżonkowie zgodnie żądają rozwodu bez orzekania o winie, a nie mają wspólnych małoletnich dzieci albo uzgodnili ich sprawy, rozwód jest często orzekany już na pierwszej rozprawie. Sąd przesłuchuje strony – musi to zrobić w każdej sprawie rozwodowej (art. 432 k.p.c.) – czasem także świadka, i ogłasza wyrok.
Gdy małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci
W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej, kontaktach z dziećmi i alimentach (art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, k.r.o.). Jeżeli rodzice przedstawią pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem (tzw. plan wychowawczy), a sąd uzna je za zgodne z dobrem dziecka, uwzględnia je w wyroku. Przy sporze sąd może zlecić opinię Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów albo wywiad środowiskowy kuratora – co zwykle wydłuża sprawę o kolejne miesiące.
Rozwód z orzekaniem o winie
Spór o winę oznacza przesłuchanie wielu świadków, analizę korespondencji i dokumentów, a niekiedy opinie biegłych. Takie sprawy wymagają zwykle kilku rozpraw, a w Warszawie trwają często ponad rok, w skomplikowanych przypadkach – nawet kilka lat. Szerzej piszę o tym w artykule Rozwód z orzekaniem o winie czy bez? Skutki, koszty i jak podjąć decyzję.
Mediacja i zawieszenie postępowania
Jeżeli istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa, sąd może skierować małżonków do mediacji (art. 436 k.p.c.). Mediacja może też służyć ugodowemu uregulowaniu spraw dzieci, alimentów, mieszkania czy majątku. Gdy sąd nabierze przekonania, że istnieją widoki na utrzymanie pożycia, zawiesza postępowanie – ale tylko raz w toku sprawy (art. 440 k.p.c.).
Obecność na rozprawie
Rozprawa odbywa się bez względu na niestawiennictwo jednej ze stron. Szczególnie ważna jest jednak obecność powoda na pierwszej rozprawie: jeżeli nie stawi się na nią bez usprawiedliwienia, postępowanie ulega zawieszeniu, a gdy w ciągu roku nie złoży wniosku o jego podjęcie, sąd umarza sprawę (art. 428 k.p.c.). Strona wezwana do osobistego stawiennictwa, która nie przyjdzie bez usprawiedliwienia, może zostać ukarana grzywną (art. 429 k.p.c.). Pełnomocnik nie zastąpi strony w przesłuchaniu – dlatego obecność małżonków jest w praktyce niezbędna.
Kiedy wyrok rozwodowy się uprawomocnia?
Rozwód jest skuteczny dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku – do tego momentu małżonkowie pozostają małżeństwem. Ogłoszenie wyroku na sali sądowej to jeszcze nie koniec sprawy.
- Po ogłoszeniu wyroku każda ze stron ma tydzień na złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia (opłata 100 zł). Bez takiego wniosku nie można wnieść apelacji.
- Jeżeli żadna ze stron nie złoży wniosku o uzasadnienie, wyrok uprawomocnia się po upływie tego tygodniowego terminu.
- Jeżeli wniosek zostanie złożony, sąd sporządza uzasadnienie i doręcza je stronie. Od doręczenia biegnie dwutygodniowy termin na wniesienie apelacji (art. 369 § 1 k.p.c.). Gdy apelacji nie ma, wyrok uprawomocnia się po upływie tego terminu.
- Apelacje od wyroków obu warszawskich sądów okręgowych rozpoznaje Sąd Apelacyjny w Warszawie. Jego wyrok jest prawomocny – w sprawach o rozwód skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego jest niedopuszczalna (art. 398² § 2 pkt 1 k.p.c.).
Po uprawomocnieniu się wyroku można złożyć wniosek o wydanie odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności – taki dokument przydaje się m.in. w sprawach urzędowych i w sprawie o podział majątku.
Co dzieje się po uprawomocnieniu się wyroku?
- Powrót do nazwiska. Małżonek, który przy ślubie zmienił nazwisko, może w ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem oświadczenie o powrocie do nazwiska noszonego przed ślubem (art. 59 k.r.o.).
- Koniec wspólności majątkowej. Z chwilą uprawomocnienia się wyroku ustaje wspólność majątkowa (o ile nie ustała wcześniej). Majątek dzieli się umową albo w osobnym postępowaniu sądowym, chyba że sąd podzielił go już w wyroku rozwodowym – co jest możliwe, jeżeli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki (art. 58 § 3 k.r.o.).
- Nowy związek. Nowe małżeństwo można zawrzeć dopiero po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego.
Najczęstsze pytania
Czy rozwód można dostać na pierwszej rozprawie?
Tak – jeżeli małżonkowie są zgodni co do rozwodu bez orzekania o winie i spraw dzieci, a sąd po przesłuchaniu stron uzna, że rozkład pożycia jest zupełny i trwały. To typowy scenariusz w sprawach bez sporu.
Czy trzeba osobiście stawić się w sądzie?
Sąd w każdej sprawie rozwodowej przesłuchuje strony, więc osobiste stawiennictwo jest w praktyce konieczne. Sąd może jednak zarządzić przeprowadzenie rozprawy zdalnie, za pośrednictwem wideokonferencji.
Czy można przyspieszyć sprawę rozwodową?
Najwięcej czasu oszczędza porozumienie: zgodne żądanie rozwodu bez orzekania o winie i wspólnie przygotowany plan wychowawczy. Pomaga też kompletny pozew z dokumentami i wnioskami dowodowymi. Jeżeli sprawa trwa dłużej, niż to konieczne, można złożyć skargę na przewlekłość postępowania.
Od kiedy rozwód jest skuteczny?
Od dnia uprawomocnienia się wyroku, a nie od dnia jego ogłoszenia. Do tego czasu małżonkowie pozostają małżeństwem – m.in. nie mogą zawrzeć nowego związku i co do zasady nadal po sobie dziedziczą.
Czy po złożeniu pozwu można się jeszcze wycofać?
Tak – zasady zależą od etapu sprawy. Piszę o tym w artykule Czy rozwód można „odwołać”? Cofnięcie pozwu, pojednanie i ponowny ślub.
Jak mogę pomóc?
Reprezentuję klientów w sprawach rozwodowych przed Sądem Okręgowym w Warszawie i Sądem Okręgowym Warszawa-Praga w Warszawie. Pomagam w szczególności w:
- przygotowaniu pozwu o rozwód albo odpowiedzi na pozew – tak, by sprawa przebiegła możliwie sprawnie,
- negocjowaniu porozumienia w sprawach dzieci, alimentów i mieszkania,
- prowadzeniu sprawy z orzekaniem o winie, w tym w zbieraniu dowodów,
- przygotowaniu wniosku o uzasadnienie wyroku i apelacji,
- podziale majątku wspólnego po rozwodzie.
Zapraszam do kontaktu. Kancelaria przyjmuje klientów w Warszawie, a konsultacje są możliwe także online.
- Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
Potrzebujesz pomocy w sprawie rozwodowej? Zobacz: sprawy rodzinne i rozwodowe albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 4 października 2026 r.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88