Coraz częściej kierowcy pojazdów osobowych zatrzymywani są do kontroli przez oznakowane pojazdy Inspekcji Transportu Drogowego, wyposażone w ręczne lub zamontowane w aucie radary. Warto wiedzieć, że taki pomiar różni się istotnie od klasycznego fotoradaru czy odcinkowego pomiaru prędkości – i że jego wiarygodność bywa realnym polem do obrony.
Pomiar „z ruchu” – na czym polega problem
W opisywanej sytuacji urządzenie pomiarowe znajduje się w pojeździe ITD, który sam porusza się po drodze, a mierzony jest inny, również jadący pojazd. To zasadnicza różnica względem stacjonarnego fotoradaru czy odcinkowego pomiaru prędkości (CANARD), gdzie urządzenie jest nieruchome, a metoda pomiaru – ściśle zestandaryzowana i łatwa do zweryfikowania.
Pomiar prędkości „z ruchu” obarczony jest dodatkowymi czynnikami ryzyka błędu:
- Kąt pomiaru – radar mierzy prędkość względną pod pewnym kątem do toru jazdy obu pojazdów; im większy kąt, tym większe potencjalne zniekształcenie wyniku (tzw. błąd kosinusowy), a przy pomiarze z pojazdu w ruchu kąt ten zmienia się dynamicznie.
- Prędkość własna pojazdu kontrolującego – prawidłowy wynik wymaga precyzyjnego uwzględnienia (skompensowania) prędkości, z jaką porusza się sam radiowóz ITD w chwili pomiaru.
- Kalibracja i wzorcowanie urządzenia – każdy egzemplarz radaru musi posiadać aktualne świadectwo wzorcowania; jego brak lub przeterminowanie dyskwalifikuje pomiar jako dowód.
- Kwalifikacje i przeszkolenie operatora – obsługa urządzenia w ruchu wymaga odpowiedniego przeszkolenia potwierdzonego przez producenta/dostawcę sprzętu.
- Dokumentacja pomiaru – przy pomiarze z pojazdu w ruchu istotne znaczenie ma to, czy w ogóle możliwe jest późniejsze odtworzenie i zweryfikowanie okoliczności pomiaru (np. nagranie wideo z rejestratora), inaczej niż przy fotoradarze, który zawsze dokumentuje pomiar zdjęciem.
Czy inspektor ITD w ogóle może mierzyć prędkość zwykłego kierowcy?
To osobna kwestia, o którą również warto pytać. Kompetencje ITD koncentrują się ustawowo na kontroli transportu drogowego wykonywanego w ramach działalności gospodarczej (przewóz osób i rzeczy, czas pracy kierowców, tachografy, przewóz towarów niebezpiecznych itp.). Jeżeli zatrzymanym pojazdem jest zwykły samochód osobowy, niewykonujący w danym momencie przewozu w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, zasadność samej podstawy zatrzymania i pomiaru może budzić wątpliwości i również powinna zostać zweryfikowana w konkretnym stanie faktycznym.
Przyjąć mandat czy odmówić?
Mandat karny jest dobrowolną formą poniesienia odpowiedzialności – przyjmując go, kierowca rezygnuje z prawa do zakwestionowania ustaleń faktycznych sprawy. Jeżeli:
- pomiar odbył się „z ruchu”, pojazdem kontrolującym również poruszającym się,
- kierowca nie miał możliwości zapoznania się z metodologią pomiaru, kątem ustawienia radaru czy dokumentem wzorcowania urządzenia,
- istnieją wątpliwości co do prawidłowości skompensowania prędkości własnej radiowozu,
warto rozważyć odmowę przyjęcia mandatu. Konsekwencją jest skierowanie sprawy do sądu, gdzie to na oskarżycielu (ITD) spoczywa obowiązek wykazania winy i prawidłowości pomiaru – a sąd może zażądać m.in. świadectwa wzorcowania radaru, dokumentacji przeszkolenia operatora oraz nagrania z wideorejestratora, jeśli takie istnieje.
Przyjęcie mandatu „na miejscu”, pod presją czasu i sytuacji drogowej, oznacza natomiast zamknięcie sprawy bez możliwości późniejszego jej podważenia – nawet jeśli po fakcie okaże się, że pomiar był wadliwy.
Podsumowanie
Pomiar prędkości wykonywany przez ITD z pojazdu będącego w ruchu, wobec innego pojazdu również jadącego, nie jest równie „pewny” dowodowo jak fotoradar stacjonarny czy odcinkowy pomiar prędkości. Zanim kierowca podpisze mandat, warto przeanalizować okoliczności konkretnego zatrzymania – każda sprawa wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego i dokumentacji pomiarowej.
Potrzebujesz pomocy w ocenie konkretnego mandatu lub reprezentacji w sprawie o wykroczenie drogowe? Skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Adwokat Anny Szydłowskiej, tel. 790 77 88 88.
Potrzebujesz obrońcy lub pomocy w sprawie karnej? Zobacz: obrona w sprawach karnych albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88