Wyrok skazujący nie musi towarzyszyć nam przez całe życie. Po upływie określonego czasu skazanie ulega zatarciu – uważa się je wtedy za niebyłe, a wpis zostaje usunięty z Krajowego Rejestru Karnego. Wyjaśniam, kiedy następuje zatarcie skazania i co zrobić, aby nastąpiło wcześniej.
Co oznacza zatarcie skazania?
Z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe, a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych (art. 106 k.k.). Osoba, której skazanie uległo zatarciu, może mówić, że nie była karana – np. w procesie rekrutacji – a informacja o tym wyroku nie pojawi się w zaświadczeniu z Krajowego Rejestru Karnego.
Terminy zatarcia skazania
| Rodzaj kary | Zatarcie z mocy prawa | Podstawa |
|---|---|---|
| Pozbawienie wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania | po roku od zakończenia okresu próby | art. 76 § 1 k.k. |
| Grzywna | po roku od wykonania lub darowania kary albo przedawnienia jej wykonania | art. 107 § 4a k.k. |
| Ograniczenie wolności | po 3 latach od wykonania lub darowania kary albo przedawnienia jej wykonania | art. 107 § 4 k.k. |
| Pozbawienie wolności (bez zawieszenia) | po 10 latach od wykonania lub darowania kary albo przedawnienia jej wykonania | art. 107 § 1 k.k. |
| Dożywotnie pozbawienie wolności | po 10 latach od darowania kary albo przedawnienia jej wykonania | art. 107 § 3 k.k. |
| Odstąpienie od wymierzenia kary | po roku od uprawomocnienia się orzeczenia | art. 107 § 5 k.k. |
Zatarcie następuje z mocy prawa – nie trzeba składać wniosku. Termin dla wyroków w zawieszeniu zmienił się 1 października 2023 r. (wcześniej wynosił 6 miesięcy od zakończenia okresu próby). W sprawach starszych warto więc sprawdzić, które przepisy mają zastosowanie.
Kiedy zatarcie się opóźnia?
- jeżeli orzeczono środek karny (np. zakaz prowadzenia pojazdów), przepadek albo środek kompensacyjny, zatarcie nie może nastąpić przed ich wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem ich wykonania; nie może też nastąpić przed wykonaniem środka zabezpieczającego (art. 107 § 6 k.k.). Więcej o zakazie prowadzenia pojazdów w artykule o jeździe pod wpływem alkoholu,
- przy wyroku w zawieszeniu zatarcie nie nastąpi także przed wykonaniem grzywny orzeczonej obok kary (art. 76 § 2 k.k.),
- jeżeli przed upływem okresu wymaganego do zatarcia skazany ponownie popełnił przestępstwo, dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań (art. 108 k.k.).
Wcześniejsze zatarcie na wniosek
Sąd może na wniosek skazanego zarządzić zatarcie skazania już po upływie 5 lat, jeżeli skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego, a wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat (art. 107 § 2 k.k.). Wniosek składa się do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji. Warto dołączyć dokumenty potwierdzające stabilizację życiową – zatrudnienie, opinie, naprawienie szkody.
Skazania, które nie ulegają zatarciu
Nie ulega zatarciu skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był małoletnim poniżej lat 15 (art. 106a k.k.).
Jak sprawdzić, czy skazanie zostało zatarte?
Najprościej – pobierając informację z Krajowego Rejestru Karnego. Wniosek można złożyć przez internet albo w punkcie informacyjnym KRK. Jeżeli wpis nadal widnieje, mimo że termin minął, trzeba ustalić przyczynę – np. niewykonany środek karny, niezapłaconą grzywnę albo kolejne skazanie.
Najczęstsze pytania
Czy po zatarciu skazania mogę mówić, że nie byłem karany?
Tak. Zatarte skazanie uważa się za niebyłe (art. 106 k.k.), więc można zgodnie z prawdą oświadczyć, że nie było się karanym.
Czy zatarciu ulegają także ukarania za wykroczenia?
Tak, na odrębnych zasadach. Ukaranie za wykroczenie uważa się za niebyłe z upływem 2 lat od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary (art. 46 § 1 k.w.).
Czy zatarte skazanie może mieć znaczenie w nowej sprawie karnej?
Nie. Skoro skazanie uważa się za niebyłe, nie można go traktować jako uprzedniej karalności – np. przy ocenie powrotu do przestępstwa.
Pomoc adwokata w Warszawie
Pomagam ustalić, kiedy nastąpi zatarcie skazania, przygotowuję wnioski o wcześniejsze zatarcie i reprezentuję skazanych w postępowaniu wykonawczym – także w sprawach o warunkowe przedterminowe zwolnienie, odroczenie kary czy odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego. Zadzwoń: 790 77 88 88.
- Warszawa: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa
- Łódź (oddział): ul. 11 Listopada 19 lok. 48, bl. 26, 91-370 Łódź
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
Potrzebujesz pomocy? Zobacz: prawo karne albo zadzwoń: 790 77 88 88 (pn–pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 7 października 2026 r.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88