Prowadzenie samochodu bez uprawnień może być wykroczeniem albo przestępstwem. Konsekwencje zależą od tego, dlaczego kierowca nie miał prawa prowadzić: czy nigdy nie zdobył prawa jazdy, czy uprawnienia zostały mu cofnięte, czy też sąd orzekł wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów.
Jazda bez prawa jazdy – wykroczenie z art. 94 k.w.
Kto prowadzi pojazd silnikowy na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu, nie mając wymaganych uprawnień, popełnia wykroczenie z art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń. Od 1 stycznia 2022 r. grozi za nie grzywna nie niższa niż 1500 zł, a sąd obowiązkowo orzeka zakaz prowadzenia pojazdów – na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Ponieważ zakaz może orzec tylko sąd, w takich sprawach nie nakłada się mandatu – sprawa trafia do sądu z wnioskiem o ukaranie.
Kto prowadzi samochód w okresie zatrzymania prawa jazdy (np. po przekroczeniu prędkości o ponad 50 km/h w terenie zabudowanym), musi się liczyć z przedłużeniem tego okresu do 6 miesięcy, a przy kolejnym takim przypadku – z cofnięciem uprawnień.
Jazda po cofnięciu uprawnień – przestępstwo z art. 180a k.k.
Jeżeli uprawnienia zostały cofnięte decyzją starosty (np. po przekroczeniu limitu punktów karnych w okresie próbnym albo po negatywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji), prowadzenie pojazdu mechanicznego jest już przestępstwem. Art. 180a Kodeksu karnego przewiduje za nie grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat. W razie skazania sąd orzeka także zakaz prowadzenia pojazdów.
Jazda mimo sądowego zakazu – art. 244 k.k.
Najsurowiej ustawa traktuje kierowców, którzy prowadzą pojazd pomimo orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów. Grozi za to kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, a sąd orzeka kolejny zakaz prowadzenia pojazdów.
Konsekwencje finansowe – regres ubezpieczyciela
Jeżeli kierowca bez uprawnień spowoduje wypadek lub kolizję, ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie poszkodowanym z polisy OC, ale następnie może domagać się od sprawcy zwrotu wypłaconej kwoty. W poważnych wypadkach może to oznaczać zobowiązania sięgające setek tysięcy złotych. Odpowiedzialność grozi także właścicielowi pojazdu, który dopuścił do jazdy osobę bez uprawnień.
Jak może pomóc adwokat?
W sprawach o jazdę bez uprawnień wiele zależy od szczegółów: rodzaju decyzji administracyjnej, daty jej doręczenia czy okoliczności kontroli drogowej. Sprawdzam, czy kwalifikacja czynu jest prawidłowa, czy decyzja o cofnięciu uprawnień została skutecznie doręczona i czy można wnioskować o łagodniejszy wymiar kary lub krótszy zakaz.
Potrzebujesz pomocy w sprawie o jazdę bez uprawnień? Zobacz: obrona w sprawach karnych albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88
[…] Taki czyn może oznaczać odpowiedzialność nie tylko za jazdę w stanie nietrzeźwości, ale także za prowadzenie pojazdu bez uprawnień – w zależności od sytuacji jako wykroczenie albo przestępstwo. O konsekwencjach prowadzenia pojazdu bez uprawnień piszę w artykule Konsekwencje prowadzenia pojazdu bez uprawnień. […]