Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów i obrotowi pieniężnemu, w tym fałszowanie oraz puszczanie w obieg podrobionych pieniędzy, należą do kategorii czynów ściganych z urzędu i traktowanych przez organy ścigania ze szczególną surowością – zarówno ze względu na zagrożenie dla bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, jak i częste powiązanie tych spraw z przestępczością zorganizowaną. Osoby zatrzymane w związku z takim zarzutem powinny jak najszybciej skorzystać z pomocy obrońcy – już na etapie pierwszych czynności procesowych. Poniżej przedstawiam podstawowe zasady odpowiedzialności karnej w tym zakresie.
Podstawa prawna
Przestępstwa dotyczące fałszowania pieniędzy reguluje Rozdział XXXVII Kodeksu karnego („Przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi”). Kluczowe przepisy to:
- art. 310 k.k. – podrabianie albo przerabianie polskiego albo obcego pieniądza, innego środka płatniczego albo dokumentu uprawniającego do otrzymania sumy pieniężnej albo zawierającego obowiązek wypłaty kapitału, odsetek, udziału w zyskach albo stwierdzenie uczestnictwa w spółce, a także puszczanie w obieg takiego podrobionego lub przerobionego pieniądza, środka lub dokumentu, jak również jego przyjmowanie, przechowywanie, przewożenie, przenoszenie, przesyłanie albo pomoc w jego zbyciu lub ukryciu. Przestępstwo to zagrożone jest karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5 albo karą 25 lat pozbawienia wolności, co czyni je jednym z najsurowiej zagrożonych przestępstw w polskim systemie prawa karnego. W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
- art. 312 k.k. – kto pieniądz, inny środek płatniczy lub dokument określony w art. 310 § 1, otrzymany jako prawdziwy, a nabywszy wiedzę o jego podrobieniu lub przerobieniu, puszcza w obieg lub w inny sposób go zbywa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.
- art. 314 k.k. – dotyczący sporządzania podrobionych lub przerabianych krajowych albo zagranicznych znaków pieniężnych w celu puszczenia ich w obieg jako prawdziwych, na szkodę obrotu pieniężnego.
Odpowiedzialności karnej podlega nie tylko sam sprawca fałszerstwa, ale również osoby uczestniczące w dalszym obrocie podrobionymi środkami płatniczymi – co obejmuje szeroki krąg osób, także tych, które weszły w posiadanie fałszywych pieniędzy nieświadomie, a następnie – po powzięciu wiedzy o ich nielegalnym charakterze – zdecydowały się na dalsze ich wprowadzenie do obrotu.
Postępowanie dowodowe i kwalifikacja czynu
W sprawach tego rodzaju kluczowe znaczenie ma:
- opinia biegłego z zakresu badań autentyczności znaków pieniężnych, ustalająca jakość podrobienia oraz technikę wykonania fałszywych środków płatniczych,
- ustalenie skali działania (ilość podrobionych środków, wartość nominalna, zorganizowany lub jednorazowy charakter działania), co ma wpływ na wymiar kary oraz ewentualną kwalifikację z art. 65 k.k. (uczynienie sobie z popełnienia przestępstwa stałego źródła dochodu lub działanie w zorganizowanej grupie),
- ocena strony podmiotowej – rozróżnienie między sprawcą fałszerstwa a osobą, która nieświadomie weszła w posiadanie podrobionych pieniędzy, ma fundamentalne znaczenie dla linii obrony.
Środki zapobiegawcze – zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie
Z uwagi na wysokie zagrożenie karą, w sprawach o czyny z art. 310 k.k. prokuratura i sąd chętnie sięgają po środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, powołując się na obawę matactwa, ucieczki lub ukrywania się, a także na surowość grożącej kary (art. 258 § 1 i § 2 k.p.k.). Pierwsze 48 godzin od zatrzymania ma kluczowe znaczenie procesowe – w tym czasie prokurator musi zdecydować o zastosowaniu tymczasowego aresztowania i wystąpić z wnioskiem do sądu, a zatrzymany ma prawo do niezwłocznego kontaktu z obrońcą oraz do złożenia zażalenia na zatrzymanie.
Obecność obrońcy już podczas pierwszego przesłuchania oraz posiedzenia w przedmiocie tymczasowego aresztowania ma istotne znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy – pozwala na przygotowanie skutecznej argumentacji przeciwko zastosowaniu izolacyjnego środka zapobiegawczego oraz zabezpiecza prawa procesowe zatrzymanego od pierwszych chwil postępowania.
Kancelaria dostępna 24 godziny na dobę
Z uwagi na charakter spraw dotyczących zatrzymań i tymczasowych aresztowań, które mogą nastąpić o każdej porze – kancelaria jest czynna 24 godziny na dobę, również w niedziele i święta. W przypadku zatrzymania lub zagrożenia tymczasowym aresztowaniem należy dzwonić natychmiast – szybka reakcja i obecność obrońcy od pierwszych czynności procesowych mają kluczowe znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy.
W przypadku zatrzymania, przeszukania lub zagrożenia tymczasowym aresztowaniem – proszę dzwonić natychmiast, bez względu na porę dnia i dzień tygodnia.
Potrzebujesz obrońcy lub pomocy w sprawie karnej? Zobacz: obrona w sprawach karnych albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Kancelaria Adwokacka Anna Szydłowska – umów konsultację w Warszawie lub online.
- Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88
