Zachowek – adwokat w Warszawie

Kto może domagać się zachowku?

Prawo do zachowku mają zstępni (dzieci, a gdy nie żyją – wnuki), małżonek oraz rodzice spadkodawcy – jeżeli byliby powołani do spadku z ustawy (art. 991 § 1 k.c.). Rodzeństwo i dalsi krewni nie mają prawa do zachowku. Najczęściej sprawa dotyczy jednej z trzech sytuacji:

• pominięcie w testamencie – spadkodawca zapisał cały majątek innym osobom,
• zbyt mały udział – uprawniony otrzymał mniej, niż wynosi jego zachowek, i może żądać uzupełnienia (art. 991 § 2 k.c.),
• darowizny za życia – spadkodawca przekazał np. mieszkanie jednemu z dzieci, a w spadku niewiele zostało; zachowek może przysługiwać także wtedy, gdy testamentu nie było.

Ile wynosi zachowek?

• połowa wartości udziału spadkowego, który przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym,
• dwie trzecie tej wartości – gdy uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jest małoletnim zstępnym (art. 991 § 1 k.c.).

Wartość spadku ustala się według stanu z chwili otwarcia spadku i cen z chwili orzekania. Od spadku odejmuje się długi, a dolicza do niego darowizny – dlatego dokładne wyliczenie zachowku wymaga analizy dokumentów, a w sądzie często także opinii biegłego.

Darowizny a zachowek

• do spadku dolicza się darowizny i zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę (art. 993 k.c.),
• nie dolicza się drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych ani darowizn dokonanych ponad 10 lat przed otwarciem spadku na rzecz osób, które nie są spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku (art. 994 § 1 k.c.),
• uprawnionemu zalicza się na należny mu zachowek darowizny i zapisy windykacyjne, które sam otrzymał od spadkodawcy, a zstępnemu – także ponadprzeciętne koszty wychowania i wykształcenia (art. 996 k.c.),
• jeżeli uprawniony nie może otrzymać zachowku od spadkobiercy, może żądać uzupełnienia od osoby obdarowanej – w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny (art. 1000 k.c.).

Szczegóły opisuję w artykułach Zaliczenie darowizn na poczet spadku i zachowku oraz Koszty wykształcenia a spadek i zachowek.

Ile jest czasu? Pięć lat

• wobec spadkobierców – 5 lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 k.c.); gdy testamentu nie było, termin liczy się co do zasady od otwarcia spadku,
• wobec osoby obdarowanej – 5 lat od otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy (art. 1007 § 2 k.c.).

Rozmowy w rodzinie nie wstrzymują biegu tego terminu. Przedawnienie przerywa m.in. pozew, zawezwanie do próby ugodowej albo wszczęcie mediacji (art. 123 § 1 k.c.). Jeżeli od śmierci bliskiej osoby lub ogłoszenia testamentu minęło już kilka lat, warto skonsultować sprawę bez zwłoki.

Jak wygląda sprawa o zachowek?

1. Analiza dokumentów: testament, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia, informacje o darowiznach i wartości majątku.
2. Wezwanie do zapłaty i rozmowy o ugodzie – także przed mediatorem.
3. Pozew do sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy (art. 39 k.p.c.); gdy żądana kwota przekracza 100 000 zł, sprawę rozpoznaje sąd okręgowy (art. 17 pkt 4 k.p.c.).
4. Postępowanie dowodowe – najczęściej opinia biegłego o wartości nieruchomości.
5. Wyrok albo ugoda. W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może rozłożyć zasądzoną kwotę na raty (art. 320 k.p.c.).

Poszczególne etapy opisuję dokładniej w artykule Zachowek w Warszawie – jak wygląda sprawa krok po kroku.

Gdy to od Pani / Pana żąda się zachowku

• sprawdzam, czy żądający jest uprawniony do zachowku i czy roszczenie nie jest przedawnione,
• weryfikuję wycenę majątku i listę doliczanych darowizn,
• badam, czy wydziedziczenie było ważne – zob. wydziedziczenie – przesłanki i jak podważyć wydziedziczenie,
• w wyjątkowych sytuacjach wnoszę o obniżenie zachowku ze względu na zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.),
• negocjuję ugodę, w tym rozłożenie płatności na raty.

W czym pomagam osobom, którym należy się zachowek?

• wyliczam wysokość zachowku i ustalam, od kogo go żądać – od spadkobierców czy od obdarowanych,
• pomagam zebrać dowody darowizn: akty notarialne, odpisy ksiąg wieczystych, potwierdzenia przelewów,
• przygotowuję wezwanie do zapłaty i prowadzę negocjacje,
• składam pozew i wnioski dowodowe oraz reprezentuję klienta w sądzie,
• pilnuję terminów, w tym pięcioletniego terminu przedawnienia.

Najczęstsze pytania

Przydatne artykuły

• Zachowek – komu się należy, jak go obliczyć i jak się bronić
• Zachowek w Warszawie – sprawa krok po kroku
• Wydziedziczenie – przesłanki
• Wydziedziczenie – jak je podważyć
• Zaliczenie darowizn na poczet spadku i zachowku
• Koszty wykształcenia a spadek i zachowek
• Niegodność dziedziczenia

• Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa
• Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
• E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
• Godziny pracy kancelarii: pn–pt 8:00–20:00

Informacje na tej stronie mają charakter ogólny i nie stanowią porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny: październik 2026 r. Pełny zakres pomocy w sprawach spadkowych opisuję na stronie adwokat spadkowy w Warszawie.

adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88