Zrzeczenie się dziedziczenia – na czym polega i czym różni się od odrzucenia spadku

Rodzice chcą przekazać dom jednemu dziecku, a pozostałe dzieci już otrzymały swoją część majątku za życia rodziców. Jak zabezpieczyć się przed późniejszym sporem o spadek i zachowek? Jednym z najskuteczniejszych narzędzi jest zrzeczenie się dziedziczenia. Wyjaśniam, czym jest, jak je przeprowadzić, czym różni się od odrzucenia spadku i jakie ma skutki dla dzieci zrzekającego się.

Czym jest zrzeczenie się dziedziczenia?

To umowa zawierana za życia spadkodawcy między nim a jego przyszłym spadkobiercą ustawowym (art. 1048 Kodeksu cywilnego, k.c.). Zrzekający się zostaje wyłączony od dziedziczenia ustawowego, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Traci też prawo do zachowku.

Umowa wymaga formy aktu notarialnego. Innej formy prawo nie dopuszcza.

Kto może się zrzec i z kim zawiera umowę?

• zrzec się może każdy przyszły spadkobierca ustawowy – dziecko, małżonek, rodzic, rodzeństwo,
• umowę zawiera się bezpośrednio z osobą, po której się dziedziczy – nie z rodzeństwem ani innymi spadkobiercami,
• w imieniu dziecka małoletniego zrzeczenie wymaga zgody sądu opiekuńczego.

Skutki dla dzieci zrzekającego się

Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje także zstępnych zrzekającego się, czyli jego dzieci i wnuki – chyba że w umowie postanowiono inaczej (art. 1049 k.c.). To ważna różnica w porównaniu z odrzuceniem spadku, po którym spadek „przechodzi” na dzieci odrzucającego.

Zrzeczenie się dziedziczenia a odrzucenie spadku

• Zrzeczenie – za życia spadkodawcy, umowa z nim, akt notarialny, obejmuje zstępnych, odbiera prawo do zachowku.
• Odrzucenie spadku – po śmierci spadkodawcy, jednostronne oświadczenie w ciągu 6 miesięcy, nie obejmuje zstępnych – zob. odrzucenie spadku z długami.

Skoro zrzekający się nie jest spadkobiercą, nie odpowiada też za długi spadkowe i nie musi po śmierci spadkodawcy odrzucać spadku.

Czy zrzekający się może dostać coś w testamencie?

Tak. Zrzeczenie dotyczy dziedziczenia ustawowego. Spadkodawca może później powołać zrzekającego się do spadku w testamencie albo uczynić na jego rzecz zapis.

Zrzeczenie się samego zachowku

W praktyce notarialnej i w części orzecznictwa dopuszcza się też umowę ograniczoną do zrzeczenia się wyłącznie prawa do zachowku, choć kwestia ta bywa sporna. Zrzekający się zachowuje wtedy prawo do dziedziczenia ustawowego, ale nie będzie mógł domagać się zachowku, jeśli zostanie pominięty w testamencie. To rozwiązanie często stosowane przy planowaniu przekazania domu czy firmy jednemu z dzieci.

Czy zrzeczenie można cofnąć?

Tak, ale tylko umową między tymi samymi osobami, zawartą w formie aktu notarialnego (art. 1050 k.c.). Po śmierci spadkodawcy uchylenie zrzeczenia nie jest już możliwe. Zrzeczenie można też próbować podważyć, jeśli zostało złożone pod wpływem błędu, groźby lub podstępu.

Kiedy warto rozważyć zrzeczenie się dziedziczenia?

• dziecko otrzymało już od rodziców mieszkanie lub pieniądze i rodzina chce, by reszta majątku przypadła rodzeństwu,
• przekazanie rodzinnej firmy lub gospodarstwa jednemu następcy,
• małżonkowie w drugim związku chcą, by majątek każdego z nich trafił do jego dzieci z pierwszego małżeństwa,
• zrzekający się otrzymuje w zamian spłatę – np. od rodzica lub rodzeństwa.

Najczęstsze pytania

Ile kosztuje zrzeczenie się dziedziczenia?

Koszt to taksa notarialna wraz z VAT i opłatą za wypisy. Jej wysokość warto potwierdzić u notariusza przed podpisaniem aktu.

Czy mogę zrzec się dziedziczenia po rodzicu, który już zmarł?

Nie. Po śmierci można jedynie odrzucić spadek albo zbyć udział w spadku.

Czy zrzeczenie się dziedziczenia jest opodatkowane?

Samo zrzeczenie – nie. Jeśli zrzekający się otrzymuje w zamian pieniądze lub inny majątek, trzeba ocenić skutki podatkowe tej spłaty.

Zobacz też

• Darowizna czy testament?
• Zachowek – komu się należy
• Dziedziczenie ustawowe

Jak mogę pomóc?

Jako adwokat spadkowy w Warszawie pomagam rodzinom zaplanować przekazanie majątku tak, by uniknąć sporów o spadek i zachowek. W szczególności:

• doradzam, czy lepsze będzie zrzeczenie się dziedziczenia, zrzeczenie się zachowku, darowizna czy testament,
• przygotowuję projekty umów do aktu notarialnego,
• uzyskuję zgodę sądu na czynności w imieniu dzieci,
• reprezentuję w sporach o ważność zrzeczenia

  Zapraszam do kontaktu. Przyjmuję klientów w kancelarii w Warszawie, a konsultacje są możliwe także online.

  • Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
  • Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
  • E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl

  Planujesz przekazanie majątku w rodzinie? Zobacz: adwokat spadkowy w Warszawie – zakres pomocy albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).

  Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 24 października 2026 r.

  adwokat Anna Szydłowska
  tel. 790 77 88 88

  Sprawa spadkowa w Warszawie? Prowadzę sprawy o zachowek, dział spadku i stwierdzenie nabycia spadku. Pełny zakres pomocy: adwokat spadkowy w Warszawie · tel. 790 77 88 88.