Jeśli czytasz ten tekst, bo właśnie wydarzyło się coś złego – Tobie lub komuś bliskiemu – chcę najpierw powiedzieć jedno: to nie Twoja wina. Nie ma znaczenia, jak byłaś ubrana, czy piłaś alkohol, czy znałaś sprawcę ani czy się broniłaś. Od lutego 2025 r. polskie prawo jasno mówi, że zgwałceniem jest doprowadzenie do obcowania płciowego bez zgody drugiej osoby – nie tylko przemocą czy groźbą.
Jako adwokat od lat reprezentuję osoby pokrzywdzone przestępstwami seksualnymi. Poniżej zebrałam to, co naprawdę ważne w pierwszych godzinach i dniach.
1. Najpierw bezpieczeństwo
- Jeśli grozi Ci niebezpieczeństwo, sprawca jest w pobliżu albo jesteś ranna – dzwoń pod 112.
- Przejdź w bezpieczne miejsce i, jeśli możesz, zadzwoń do osoby, której ufasz. Nie musisz przechodzić przez to sama.
2. Jak zabezpieczyć ślady zgwałcenia
Ślady biologiczne (DNA sprawcy) i ślady obrażeń są najcenniejsze w pierwszych 24–72 godzinach. Jeśli to możliwe, zanim zostaniesz zbadana:
- nie myj się, nie bierz prysznica ani kąpieli, nie podmywaj się;
- nie zmieniaj ubrania – a jeśli musisz się przebrać, każdą rzecz (także bieliznę) włóż do osobnej papierowej torby (w foliowym woreczku ślady biologiczne niszczeją);
- nie czesz włosów, nie myj zębów, w miarę możliwości nie jedz i nie pij;
- jeśli możesz, wstrzymaj się z oddaniem moczu, a jeśli to niemożliwe – zachowaj pierwszą porcję moczu w czystym, zamkniętym pojemniku; pozwala ona wykryć substancje odurzające („pigułkę gwałtu”), które znikają z organizmu po kilku–kilkunastu godzinach;
- nie sprzątaj miejsca zdarzenia – nie zmieniaj pościeli, nie wyrzucaj prezerwatyw, chusteczek, butelek;
- zachowaj dowody elektroniczne – SMS-y, wiadomości, historię połączeń, zdjęcia, nagrania; nie usuwaj ich, zrób zrzuty ekranu;
- zapisz wszystko, co pamiętasz – datę, godzinę, miejsce, wygląd sprawcy, świadków, osoby, z którymi rozmawiałaś przed zdarzeniem i po nim.
Ważne: jeśli już się umyłaś lub przebrałaś – to niczego nie przekreśla. Zgłoszenie nadal ma sens, a dowody można zebrać na wiele innych sposobów.
3. Gdzie się udać – pomoc medyczna
Jak najszybciej zgłoś się na SOR albo do szpitalnej izby przyjęć (najlepiej w szpitalu z oddziałem ginekologicznym). Powiedz, że doszło do zgwałcenia. Lekarz:
- zbada Cię i opisze obrażenia;
- może zabezpieczyć materiał biologiczny do badań;
- oceni potrzebę antykoncepcji awaryjnej – działa tym lepiej, im wcześniej zostanie przyjęta;
- oceni potrzebę profilaktyki zakażenia HIV (PEP) – trzeba ją rozpocząć najpóźniej w ciągu 72 godzin, najlepiej w ciągu kilku godzin – oraz badań w kierunku innych chorób przenoszonych drogą płciową.
Poproś o kopię dokumentacji medycznej – będzie dowodem w sprawie. Jeśli zgłosisz sprawę Policji, badanie przez lekarza sądowego (obdukcja) zlecone przez Policję lub prokuraturę jest bezpłatne.
4. Zgłoszenie zgwałcenia na Policję lub do prokuratury
Zawiadomienie możesz złożyć na każdym komisariacie (nie musi być właściwy miejscowo), dzwoniąc pod 112 albo pisemnie do prokuratury. Od 2014 r. zgwałcenie jest ścigane z urzędu – po zgłoszeniu postępowanie toczy się niezależnie od późniejszej woli pokrzywdzonej i zawiadomienia nie można „wycofać”.
Co warto wiedzieć:
- możesz przyjść z osobą zaufaną lub z pełnomocnikiem – adwokatem;
- możesz poprosić, by rozmowę prowadziła osoba tej samej płci;
- zgodnie z art. 185c k.p.k. pokrzywdzona zgwałceniem co do zasady jest przesłuchiwana jako świadek tylko raz – przez sąd, z udziałem biegłego psychologa, w tzw. przyjaznym pokoju przesłuchań;
- masz prawo do pisemnego pouczenia o swoich prawach, do informacji o przebiegu sprawy i o zwolnieniu sprawcy z aresztu.
Na zgłoszenie nie jest „za późno” następnego dnia, po tygodniu ani po latach. Im szybciej jednak, tym więcej dowodów da się zabezpieczyć.
5. Prawa pokrzywdzonej w postępowaniu karnym
Jako pokrzywdzona możesz:
- działać jako oskarżycielka posiłkowa obok prokuratora – składać wnioski dowodowe, zadawać pytania, wnosić apelację;
- mieć pełnomocnika – adwokata, który przejmie kontakt z Policją, prokuraturą i sądem (zobacz: pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego);
- żądać zadośćuczynienia i odszkodowania od sprawcy w procesie karnym, bez osobnego pozwu;
- wnioskować o środki ochrony – zakaz kontaktowania się i zbliżania sprawcy, a w razie potrzeby tymczasowe aresztowanie.
6. Wsparcie psychologiczne
To, co czujesz – szok, odrętwienie, wstyd, złość, luki w pamięci – jest normalną reakcją na traumę. Nie musisz radzić sobie z tym sama:
- Centrum Praw Kobiet – telefon zaufania 600 070 717;
- Niebieska Linia – 800 120 002;
- Telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym – 116 123;
- Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży – 116 111;
- Ośrodki Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem (Fundusz Sprawiedliwości) – bezpłatna pomoc psychologiczna i prawna w całej Polsce.
Moja kancelaria współpracuje także z doświadczonymi psychologami, psychoterapeutami i psychiatrami, którzy pomagają moim Klientkom na każdym etapie sprawy.
7. Gdy pokrzywdzonym jest dziecko
Jeśli ofiarą jest osoba małoletnia – natychmiast zawiadom Policję (112) lub prokuraturę i zapewnij dziecku opiekę lekarską. Nie przesłuchuj dziecka samodzielnie i nie dopytuj o szczegóły – ważne, by po raz pierwszy opowiedziało o zdarzeniu w warunkach przesłuchania z udziałem psychologa. Wysłuchaj, uspokój i zapewnij, że dobrze zrobiło, mówiąc o tym.
Jak mogę pomóc?
Jako adwokat reprezentuję pokrzywdzone od pierwszych godzin po zdarzeniu: towarzyszę przy składaniu zawiadomienia, dbam o zabezpieczenie dowodów, uczestniczę w przesłuchaniu, występuję jako pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej i dochodzę zadośćuczynienia. Rozmowa ze mną jest poufna – obowiązuje mnie tajemnica adwokacka.
- Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 24 października 2026 r.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88
