790 77 88 88
·
anna.szydlowska@adwokatura.pl
·
24/7
Konsultacja
790 77 88 88

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego – adwokat w Warszawie

Osoba pokrzywdzona przestępstwem nie musi być w procesie karnym tylko świadkiem. Może być stroną: składać wnioski dowodowe, zadawać pytania, zaskarżać decyzje prokuratora i sądu oraz domagać się naprawienia szkody. Jako pełnomocnik pokrzywdzonego i oskarżyciela posiłkowego reprezentuję osoby pokrzywdzone i rodziny ofiar – od zawiadomienia o przestępstwie, przez postępowanie w prokuraturze, po rozprawę i apelację.

Kancelaria: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa · tel. 790 77 88 88 (sprawy pilne – całą dobę)

Kto jest pokrzywdzonym w procesie karnym?

Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo (art. 49 § 1 k.p.k.) – np. ofiara pobicia, oszustwa, kradzieży, stalkingu czy wypadku drogowego, a także firma, której wyrządzono szkodę.

  • za małoletniego pokrzywdzonego prawa wykonuje przedstawiciel ustawowy, np. rodzic, albo osoba, pod której stałą pieczą dziecko pozostaje (art. 51 § 2 k.p.k.),
  • w razie śmierci pokrzywdzonego jego prawa mogą wykonywać osoby najbliższe – m.in. małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu – lub osoby pozostające na jego utrzymaniu (art. 52 § 1 k.p.k.).

W sprawach o śmiertelny wypadek drogowy, nieumyślne spowodowanie śmierci czy zabójstwo to rodzina zmarłego może działać w procesie jako strona – i domagać się zadośćuczynienia za krzywdę. Zob. też artykuł Nieumyślne spowodowanie śmierci – kara, wypadki i roszczenia rodziny.

Oskarżyciel posiłkowy – jak zostać stroną przed sądem?

W postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony jest stroną z mocy prawa (art. 299 § 1 k.p.k.). Po wniesieniu aktu oskarżenia przez prokuratora może działać przed sądem jako oskarżyciel posiłkowy – obok prokuratora (art. 53 k.p.k.). Wystarczy złożyć oświadczenie, że będzie działać w tym charakterze – najpóźniej do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej (art. 54 § 1 k.p.k.), czyli zanim prokurator przedstawi zarzuty na pierwszej rozprawie.

Ważne: po rozpoczęciu przewodu sądowego złożenie oświadczenia nie jest już możliwe – pokrzywdzony może wtedy brać udział w sprawie jako świadek, ale nie jako strona. O wniesieniu aktu oskarżenia pokrzywdzony jest zawiadamiany – to dobry moment, by złożyć oświadczenie na piśmie.

Oskarżyciel posiłkowy może m.in.:

  • składać wnioski dowodowe – o przesłuchanie świadków, dopuszczenie dowodu z opinii biegłego czy z dokumentów,
  • zadawać pytania oskarżonemu, świadkom i biegłym,
  • wypowiadać się co do wniosków innych stron i wygłosić mowę końcową,
  • zaskarżać postanowienia i wyrok – również wtedy, gdy prokurator nie wniesie apelacji,
  • domagać się orzeczenia obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 46 § 1 k.k.).

Pokrzywdzony może też działać zamiast prokuratora – jako tzw. oskarżyciel posiłkowy subsydiarny – gdy prokurator ponownie umorzy postępowanie albo odmówi jego wszczęcia (zob. niżej).

Pełnomocnikiem pokrzywdzonego może być adwokat albo radca prawny. Pełnomocnik przygotowuje pisma i wnioski, pilnuje terminów, uczestniczy w czynnościach i rozprawach, a w razie potrzeby wnosi środki zaskarżenia.

Szczególną ochronę przepisy przewidują dla małoletnich pokrzywdzonych oraz osób pokrzywdzonych niektórymi przestępstwami, np. przeciwko wolności seksualnej: ich przesłuchanie przeprowadza się co do zasady tylko raz, z udziałem biegłego psychologa, w przyjaznym pokoju przesłuchań.

Zawiadomienie o przestępstwie i postępowanie przygotowawcze

Sprawa zaczyna się zwykle od zawiadomienia o przestępstwie – na policji albo w prokuraturze, ustnie do protokołu lub na piśmie. Przemyślane zawiadomienie porządkuje fakty, wskazuje dowody i świadków, a gdy przestępstwo jest ścigane na wniosek – zawiera także wniosek o ściganie. W postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony – jako strona – może m.in.:

  • składać wnioski o przeprowadzenie dowodów (art. 315 § 1 k.p.k.),
  • brać udział w czynnościach, których nie będzie można powtórzyć na rozprawie (art. 316 § 1 k.p.k.), a za zgodą prowadzącego postępowanie – także w innych czynnościach (art. 317 § 1 k.p.k.),
  • przeglądać akta i sporządzać z nich odpisy – za zgodą prowadzącego postępowanie (art. 156 § 5 k.p.k.),
  • zaskarżyć postanowienie o odmowie wszczęcia albo o umorzeniu postępowania (art. 306 § 1 k.p.k.).

Jeżeli w ciągu 6 tygodni od złożenia zawiadomienia pokrzywdzony nie otrzyma informacji o wszczęciu albo odmowie wszczęcia postępowania, może wnieść zażalenie do prokuratora sprawującego nadzór (art. 306 § 3 k.p.k.).

Przykład (w uproszczeniu): klientka straciła kilka tysięcy złotych, kupując przez internet sprzęt, który nigdy nie dotarł. Przygotowuję zawiadomienie z potwierdzeniami przelewów, zrzutami rozmów i numerem rachunku odbiorcy oraz wnoszę o zabezpieczenie danych z banku i od operatora. Gdy sprawa trafia do sądu, składam oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego i wniosek o zobowiązanie oskarżonego do naprawienia szkody.

Więcej o odzyskiwaniu pieniędzy po oszustwie piszę w artykule Oszustwo (art. 286 k.k.) – co grozi sprawcy i jak pokrzywdzony może odzyskać pieniądze.

Gdy prokurator umarza sprawę – zażalenie i subsydiarny akt oskarżenia

Na postanowienie o odmowie wszczęcia albo o umorzeniu postępowania pokrzywdzonemu przysługuje zażalenie do sądu – w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia (art. 306 i art. 460 k.p.k.). Przed jego napisaniem warto przejrzeć akta: zażalenie powinno wskazywać, jakich dowodów nie przeprowadzono albo dlaczego ocena prokuratora jest błędna.

Jeżeli sąd uchyli postanowienie, a prokurator ponownie umorzy postępowanie albo ponownie odmówi jego wszczęcia, pokrzywdzony, który wcześniej złożył zażalenie, może sam wnieść akt oskarżenia do sądu – w terminie miesiąca od doręczenia zawiadomienia o ponownym postanowieniu (art. 55 § 1 i art. 330 § 2 k.p.k.). Taki subsydiarny akt oskarżenia musi sporządzić i podpisać adwokat albo radca prawny (art. 55 § 2 k.p.k.). Pokrzywdzony działa wtedy jako oskarżyciel posiłkowy subsydiarny – zamiast prokuratora.

Terminy są krótkie – 7 dni na zażalenie i miesiąc na subsydiarny akt oskarżenia – dlatego z pełnomocnikiem warto skontaktować się zaraz po otrzymaniu postanowienia.

Naprawienie szkody, zadośćuczynienie i nawiązka

W razie skazania sąd może orzec – a na wniosek pokrzywdzonego orzeka – obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości albo w części lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 46 § 1 k.k.). Zamiast tego sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego (art. 46 § 2 k.k.). Wniosek można złożyć aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej (art. 49a k.p.k.).

Także warunkowo umarzając postępowanie, sąd zobowiązuje sprawcę do naprawienia szkody w całości albo w części (art. 67 § 3 k.k.). Orzeczenie w procesie karnym nie zamyka drogi do dochodzenia w procesie cywilnym tej części roszczeń, która nie została w nim uwzględniona.

Wniosek warto dobrze udokumentować – rachunkami, fakturami, wycenami, dokumentacją medyczną czy zaświadczeniami o utraconych zarobkach. Pomagam wyliczyć kwotę i przedstawić dowody tak, by sąd mógł rozstrzygnąć o roszczeniu już w wyroku karnym.

Koszty pełnomocnika – kto je ponosi?

Gdy oskarżony zostanie skazany w sprawie o przestępstwo ścigane z urzędu, sąd zasądza od niego na rzecz oskarżyciela posiłkowego zwrot poniesionych wydatków, w tym kosztów ustanowienia jednego pełnomocnika (art. 616 § 1 pkt 2 i art. 627 k.p.k.). Sąd ustala ich wysokość na podstawie przepisów o opłatach za czynności adwokackie, dlatego zwrot nie zawsze pokrywa całe umówione wynagrodzenie.

Pokrzywdzony, który nie jest w stanie ponieść kosztów pełnomocnika bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny, może złożyć wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy z wyboru ustalam przed jej podjęciem i zapisuję w umowie.

W czym pomagam pokrzywdzonym?

  • przygotowuję zawiadomienie o przestępstwie wraz z wnioskami dowodowymi i składam je w imieniu klienta,
  • reprezentuję pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym – składam wnioski, biorę udział w czynnościach, zapoznaję się z aktami,
  • składam zażalenia na odmowę wszczęcia i umorzenie postępowania, a w razie potrzeby sporządzam subsydiarny akt oskarżenia,
  • jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego uczestniczę w rozprawach, zadaję pytania i wygłaszam mowę końcową,
  • przygotowuję wniosek o naprawienie szkody albo zadośćuczynienie i wyliczenie roszczeń,
  • wnoszę apelację od wyroku – także wtedy, gdy prokurator jej nie składa,
  • w sprawach z oskarżenia prywatnego – np. o zniesławienie, znieważenie czy naruszenie nietykalności cielesnej – przygotowuję prywatny akt oskarżenia i reprezentuję oskarżyciela prywatnego.

Reprezentuję pokrzywdzonych m.in. w sprawach o oszustwo, kradzież i włamanie, pobicie i uszkodzenie ciała, znęcanie się, uporczywe nękanie (stalking) i groźby karalne, a także rodziny osób, które zginęły w wypadku drogowym lub w wyniku zabójstwa. Jako adwokat karnista w Warszawie prowadzę również obronę w postępowaniu karnym.

Osoby pokrzywdzone przestępstwem często potrzebują także wsparcia psychologicznego. Kancelaria współpracuje z psychologami, psychoterapeutami i psychiatrami – więcej na stronie Pomoc psychologiczna.

Najczęstsze pytania

Czy pokrzywdzony musi mieć pełnomocnika?

Nie – pokrzywdzony może działać samodzielnie. Udział adwokata albo radcy prawnego jest obowiązkowy m.in. przy wnoszeniu subsydiarnego aktu oskarżenia i kasacji. W praktyce pełnomocnik pilnuje terminów, formułuje wnioski dowodowe i roszczenia oraz reprezentuje pokrzywdzonego na rozprawach.

Do kiedy można zgłosić udział w sprawie jako oskarżyciel posiłkowy?

Do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, czyli zanim prokurator przedstawi zarzuty na pierwszej rozprawie. Bezpieczniej zrobić to wcześniej – na piśmie, zaraz po otrzymaniu zawiadomienia o wniesieniu aktu oskarżenia.

Czy oskarżyciel posiłkowy musi być obecny na każdej rozprawie?

Nie. Nieobecność oskarżyciela posiłkowego nie wstrzymuje rozprawy, a w jego imieniu może działać pełnomocnik. Pokrzywdzony musi jednak stawić się, gdy jest wzywany na przesłuchanie w charakterze świadka.

Czy w procesie karnym można uzyskać zadośćuczynienie?

Tak. Na wniosek pokrzywdzonego sąd, skazując oskarżonego, orzeka obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 46 § 1 k.k.). Wniosek można złożyć do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej.

Prokurator umorzył sprawę – co dalej?

W ciągu 7 dni od doręczenia postanowienia można złożyć zażalenie do sądu. Jeżeli sąd je uwzględni, a prokurator ponownie umorzy postępowanie, pokrzywdzony może w ciągu miesiąca wnieść subsydiarny akt oskarżenia – sporządzony i podpisany przez adwokata albo radcę prawnego.

Przydatne artykuły

Potrzebuje Pani / Pan pełnomocnika jako osoba pokrzywdzona?

Na pierwszej rozmowie omawiam sytuację, terminy i kolejne kroki – od zawiadomienia o przestępstwie po udział w rozprawie. Przyjmuję w kancelarii w Warszawie, konsultacje są możliwe także online.

Zadzwoń: 790 77 88 88 Formularz kontaktowy

Informacje na tej stronie mają charakter ogólny i nie stanowią porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny: październik 2026 r. Pełny zakres spraw, które prowadzę jako adwokat karnista w Warszawie, opisuję na stronie poświęconej prawu karnemu.

adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88

adwokat Anna Szydłowska

adwokat Anna Szydłowska

Prowadzi Kancelarię Adwokacką w Warszawie (Al. Jerozolimskie 29 lok. 6). W sprawach karnych reprezentuje pokrzywdzonych – także jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego – i broni podejrzanych oraz oskarżonych; w sprawach pilnych jest dostępna całą dobę. Zajmuje się również sprawami rodzinnymi, spadkowymi i cywilnymi. Komentuje sprawy prawne w mediach, m.in. w programach „Uwaga!” (TVN) i „Sprawa dla reportera” (TVP).

Więcej o kancelarii · Adwokat karnista w Warszawie · Wystąpienia w mediach · tel. 790 77 88 88