Czy kobieta, która przerwała własną ciążę – np. przyjmując tabletki zamówione przez internet – odpowiada karnie? Kto ponosi odpowiedzialność, a kto nie? Co się zmieni, jeśli wejdzie w życie nowelizacja uchwalona przez Sejm 20 października 2026 r.? Wyjaśniam obecny stan prawny w sposób praktyczny – bez oceniania, tak by każdy wiedział, jakie ma prawa i jakie ryzyka wiążą się z jego sytuacją.
Kobieta ciężarna nie odpowiada karnie za przerwanie własnej ciąży
Według obowiązującego prawa kobieta, która przerwała własną ciążę albo się temu poddała, nie podlega odpowiedzialności karnej. Kodeks karny nie przewiduje kary dla samej ciężarnej – niezależnie od sposobu przerwania ciąży i jej etapu. Kobieta nie odpowiada też jako pomocniczka czy podżegaczka do przerwania własnej ciąży.
Podobnie matka nie podlega karze za uszkodzenie ciała dziecka poczętego lub rozstrój zdrowia zagrażający jego życiu (art. 157a § 3 Kodeksu karnego, k.k.).
Kto odpowiada karnie? Art. 152 k.k.
Odpowiedzialność karna dotyczy obecnie innych osób niż sama ciężarna:
- art. 152 § 1 k.k. – kto za zgodą kobiety przerywa jej ciążę z naruszeniem przepisów ustawy – grozi kara pozbawienia wolności do lat 3,
- art. 152 § 2 k.k. – kto udziela kobiecie ciężarnej pomocy w przerwaniu ciąży z naruszeniem przepisów ustawy lub ją do tego nakłania – ta sama kara,
- art. 152 § 3 k.k. – jeżeli dziecko poczęte osiągnęło zdolność do samodzielnego życia poza organizmem kobiety – kara od 6 miesięcy do 8 lat,
- art. 153 k.k. – przerwanie ciąży bez zgody kobiety, z użyciem wobec niej przemocy, groźby lub podstępu, albo doprowadzenie jej do przerwania ciąży w ten sposób – kara znacznie surowsza.
W praktyce postępowania z art. 152 § 2 k.k. dotyczą m.in. partnerów, członków rodziny czy znajomych, którzy zamówili tabletki, zawieźli kobietę na zabieg, przekazali pieniądze lub dali informacje, jak przerwać ciążę. Ważne: kobieta, która pomoże innej kobiecie przerwać ciążę, co do zasady może odpowiadać na takich samych zasadach jak każda inna osoba pomagająca.
Kiedy przerwanie ciąży jest legalne?
Ustawa z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży pozwala na przerwanie ciąży wykonane przez lekarza, gdy:
- ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety – także zdrowia psychicznego,
- zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego (np. zgwałcenia) – do 12 tygodni od początku ciąży, po stwierdzeniu tej okoliczności przez prokuratora.
Przesłanka dotycząca ciężkich i nieodwracalnych wad płodu przestała obowiązywać po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 r. (K 1/20), opublikowanym w styczniu 2021 r. Lekarz, który przerywa ciążę zgodnie z ustawą, nie popełnia przestępstwa.
Co uchwalił Sejm w październiku 2026 r.?
20 października 2026 r. Sejm uchwalił dwie ustawy:
- nowelizację Kodeksu karnego, która uchyla art. 152 § 1 i § 2 k.k. – czyli karalność przerwania ciąży za zgodą kobiety oraz pomocy i nakłaniania – i dodaje przepis wyłączający odpowiedzialność lekarzy, pielęgniarek i położnych w określonych sytuacjach medycznych,
- ustawę przywracającą możliwość przerwania ciąży w przypadku ciężkich i nieodwracalnych wad płodu lub nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu.
Na dzień 24 października 2026 r. te ustawy nie obowiązują. Trafiły do Senatu, a następnie wymagają podpisu prezydenta, który może je zawetować lub skierować do Trybunału Konstytucyjnego. Do czasu wejścia w życie ewentualnych zmian obowiązują przepisy opisane wyżej. Artykuł zaktualizuję, gdy proces legislacyjny się zakończy.
Praktyczne pytania osób, których sprawa dotyczy
Czy kobieta może zostać przesłuchana?
Tak – w sprawie przeciwko osobie, która pomogła w przerwaniu ciąży, kobieta może zostać wezwana jako świadek. Jeżeli podejrzanym jest osoba jej najbliższa, np. mąż, rodzic czy rodzeństwo, kobieta ma prawo odmówić składania zeznań. Ma też prawo uchylić się od odpowiedzi na pytania, jeśli odpowiedź mogłaby narazić ją lub osobę najbliższą na odpowiedzialność karną. Warto przed przesłuchaniem skonsultować się z adwokatem – zob. wezwanie na policję – świadek czy podejrzany.
Czy policja może przeszukać mieszkanie lub zabrać telefon?
W postępowaniu przeciwko osobie pomagającej organy mogą przeprowadzić przeszukanie lub zatrzymać rzeczy, np. telefon. Na postanowienie o przeszukaniu i zatrzymaniu rzeczy przysługuje zażalenie. Warto od razu skontaktować się z adwokatem.
Czy lekarz może zawiadomić policję?
Lekarz jest związany tajemnicą lekarską, od której wyjątki określa ustawa. Kobieta, która trafia do szpitala z powodu powikłań, powinna przede wszystkim zadbać o zdrowie – udzielenie jej pomocy jest obowiązkiem lekarza.
A sprzedaż tabletek?
Niezależnie od art. 152 k.k. odpowiedzialność może wynikać z przepisów o obrocie produktami leczniczymi – np. przy wprowadzaniu leków do obrotu bez wymaganego pozwolenia.
Najczęstsze pytania
Czy kobieta odpowiada, jeśli przerwała ciążę w późnym etapie?
Nie. Brak odpowiedzialności karnej kobiety za przerwanie własnej ciąży nie zależy od jej etapu. Etap ciąży ma znaczenie dla odpowiedzialności innych osób.
Czy partner, który zamówił tabletki, odpowiada karnie?
Według obecnych przepisów może odpowiadać za pomocnictwo z art. 152 § 2 k.k. Jeżeli nowelizacja wejdzie w życie, ten przepis zostanie uchylony – co do zasady na korzyść sprawcy stosuje się wtedy ustawę nową, także wobec czynów popełnionych wcześniej.
Czy mogę liczyć na dyskrecję?
Adwokata obowiązuje bezwzględna tajemnica zawodowa. Konsultacja w takiej sprawie jest poufna.
Zobacz też
- Wezwanie na policję – świadek czy podejrzany
- Co zrobić po zatrzymaniu przez policję
- Błąd medyczny – odpowiedzialność i odszkodowanie
- Zmiany w przepisach – prawo karne
Jak mogę pomóc?
Jako adwokat karnista w Warszawie prowadzę obronę osób, którym postawiono zarzuty z art. 152 k.k., i pomagam kobietom wezwanym w takich sprawach w charakterze świadka. Kancelaria współpracuje też z psychologami i psychoterapeutami. Pomagam w szczególności w:
- przygotowaniu do przesłuchania i ocenie prawa do odmowy zeznań,
- obronie w postępowaniu przygotowawczym i przed sądem,
- zażaleniach na przeszukanie, zatrzymanie rzeczy i środki zapobiegawcze,
- ocenie skutków ewentualnej zmiany przepisów dla toczących się spraw
Zapraszam do kontaktu. Przyjmuję klientów w kancelarii w Warszawie, a konsultacje są możliwe także online.
- Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
Potrzebujesz poufnej konsultacji? Zobacz: obrona w postępowaniu karnym albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 24 października 2026 r.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88
