Wezwanie na policję lub do prokuratury „w charakterze podejrzanego” albo zatrzymanie i ogłoszenie zarzutów to dla większości osób ogromny stres. Tymczasem to, co powiesz i zrobisz w pierwszych godzinach, często decyduje o dalszym przebiegu sprawy. Wyjaśniam, jak wygląda przedstawienie zarzutów, jakie prawa ma podejrzany i co robić krok po kroku.
Na czym polega przedstawienie zarzutów?
Gdy zebrane dowody dostatecznie uzasadniają podejrzenie, że dana osoba popełniła przestępstwo, prokurator lub policja wydaje postanowienie o przedstawieniu zarzutów. Ogłasza się je podejrzanemu i od razu przesłuchuje go w tym charakterze (art. 313 Kodeksu postępowania karnego, k.p.k.). Od tej chwili osoba ta jest podejrzanym – ma szersze prawa niż świadek, ale też grożą jej środki zapobiegawcze. Zob. podejrzewany czy podejrzany – różnica.
Postanowienie musi wskazywać podejrzanego, dokładnie określać zarzucany czyn i jego kwalifikację prawną.
Najważniejsze prawa podejrzanego
- prawo do odmowy składania wyjaśnień i odpowiedzi na poszczególne pytania, bez podawania przyczyny – odmowa nie może być traktowana jako dowód winy,
- prawo do obrońcy – także do kontaktu z adwokatem przed przesłuchaniem; można złożyć wniosek, by obrońca był obecny przy przesłuchaniu,
- prawo do uzasadnienia zarzutów – podejrzany może zażądać ustnego podania podstaw zarzutów oraz sporządzenia pisemnego uzasadnienia, które doręcza się w terminie 14 dni,
- prawo do składania wniosków dowodowych – o przesłuchanie świadków, dołączenie dokumentów, powołanie biegłego,
- prawo do przeglądania akt – w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prowadzącego, a przed jego zakończeniem – do zapoznania się z materiałami,
- prawo do tłumacza, jeśli podejrzany nie zna języka polskiego.
Co robić krok po kroku?
- Nie składaj pochopnie wyjaśnień. Masz prawo poprosić o kontakt z adwokatem i odmówić wyjaśnień do czasu konsultacji. Wyjaśnień złożonych „na gorąco” nie da się potem cofnąć – można je co najwyżej zmienić, co sąd oceni krytycznie.
- Uważnie przeczytaj postanowienie i protokół przed podpisaniem. Masz prawo żądać poprawek, jeśli protokół nie oddaje tego, co powiedziałeś.
- Zażądaj pisemnego uzasadnienia zarzutów – pozwala poznać dowody, na których opiera się oskarżenie.
- Nie kontaktuj się ze świadkami ani pokrzywdzonym – może to zostać uznane za matactwo i skończyć się aresztem.
- Zbieraj dowody na swoją korzyść – wiadomości, dokumenty, nazwiska świadków – i przekaż je obrońcy.
Środki zapobiegawcze
Po przedstawieniu zarzutów prokurator może zastosować dozór policji, poręczenie majątkowe, zakaz opuszczania kraju, zakaz kontaktu z pokrzywdzonym, nakaz opuszczenia lokalu albo zawieszenie w czynnościach służbowych. Najsurowszy środek – tymczasowe aresztowanie – stosuje tylko sąd, na wniosek prokuratora. Na każdy środek zapobiegawczy przysługuje zażalenie.
Co dalej po zarzutach?
Postępowanie przygotowawcze może zakończyć się:
- umorzeniem – np. gdy dowody nie potwierdzą zarzutu albo czyn nie jest przestępstwem,
- aktem oskarżenia skierowanym do sądu,
- wnioskiem o skazanie bez rozprawy – gdy podejrzany przyzna się i uzgodni z prokuratorem karę,
- wnioskiem o warunkowe umorzenie postępowania – przy mniej poważnych przestępstwach i niekaranej osobie.
Dobrze przygotowana obrona już na etapie zarzutów często pozwala uniknąć aktu oskarżenia albo wynegocjować łagodniejsze rozstrzygnięcie.
Najczęstsze pytania
Czy muszę stawić się na wezwanie w charakterze podejrzanego?
Tak. Niestawiennictwo bez usprawiedliwienia może skończyć się zatrzymaniem i przymusowym doprowadzeniem. Termin przesłuchania można jednak uzgodnić tak, by mógł w nim uczestniczyć obrońca.
Czy odmowa wyjaśnień mi zaszkodzi?
Nie może być podstawą ustaleń na Twoją niekorzyść. Często jest najrozsądniejszą decyzją do czasu zapoznania się z dowodami.
Czy postawienie zarzutów oznacza karalność?
Nie. Podejrzany jest niewinny, dopóki wina nie zostanie udowodniona prawomocnym wyrokiem. Sam zarzut nie trafia do Krajowego Rejestru Karnego.
Zobacz też
- Wezwanie na policję – świadek czy podejrzany
- Co zrobić po zatrzymaniu przez policję
- Obrona w postępowaniu karnym
Jak mogę pomóc?
Jako adwokat karnista w Warszawie prowadzę obronę od pierwszego przesłuchania aż do prawomocnego wyroku. W szczególności:
- uczestniczę w przesłuchaniu podejrzanego – także w trybie pilnym, całodobowo,
- analizuję akta i uzasadnienie zarzutów,
- składam wnioski dowodowe i zażalenia na środki zapobiegawcze,
- negocjuję z prokuratorem i dążę do umorzenia postępowania
Zapraszam do kontaktu. Przyjmuję klientów w kancelarii w Warszawie, a konsultacje są możliwe także online.
- Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
Otrzymałeś wezwanie lub usłyszałeś zarzuty? Zobacz: obrona w postępowaniu karnym albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 24 października 2026 r.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88
