Alimenty kojarzą się głównie z dziećmi, ale prawo przewiduje też alimenty na żonę lub męża – zarówno w trakcie małżeństwa, jak i po rozwodzie. Kiedy byłemu małżonkowi należą się alimenty? Jak długo trzeba je płacić i czy wina rozkładu pożycia ma znaczenie? Wyjaśniam zasady obowiązujące w polskim prawie.
Alimenty w trakcie małżeństwa
Dopóki trwa małżeństwo, każdy z małżonków ma obowiązek przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny – według swoich sił, zarobków i majątku (art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, k.r.o.). Jeżeli mąż lub żona tego nie robi, np. wyprowadził się i przestał łożyć na dom, drugi małżonek może wystąpić do sądu o zasądzenie świadczeń, a nawet o wypłacanie wynagrodzenia do jego rąk przez pracodawcę.
Alimenty można też uzyskać na czas trwania sprawy rozwodowej – w ramach zabezpieczenia. Wniosek najlepiej złożyć już w pozwie o rozwód.
Alimenty po rozwodzie – dwie sytuacje
1. Rozwód bez orzekania o winie albo z winy obojga
Małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i znajduje się w niedostatku, może żądać od byłego małżonka alimentów w zakresie odpowiadającym jego usprawiedliwionym potrzebom i możliwościom zobowiązanego (art. 60 § 1 k.r.o.). Niedostatek oznacza, że osoba nie jest w stanie sama zaspokoić podstawowych potrzeb – np. z powodu choroby, wieku czy wieloletniej przerwy w pracy zawodowej.
2. Rozwód z wyłącznej winy jednego małżonka
Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd może zobowiązać winnego do przyczyniania się do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb niewinnego – nawet jeśli nie jest on w niedostatku (art. 60 § 2 k.r.o.). Celem jest wyrównanie poziomu życia, który obniżył się wskutek rozwodu.
To jeden z głównych powodów, dla których małżonkowie decydują się na rozwód z orzekaniem o winie – zob. rozwód z orzekaniem o winie czy bez.
Jak długo płaci się alimenty na byłego małżonka?
- obowiązek wygasa, gdy uprawniony zawrze nowe małżeństwo,
- jeżeli zobowiązanym jest małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego, obowiązek wygasa po 5 latach od rozwodu; sąd może ten termin przedłużyć ze względu na wyjątkowe okoliczności,
- małżonek wyłącznie winny może płacić alimenty bezterminowo – dopóki istnieją przesłanki.
Ile wynoszą alimenty na byłego małżonka?
Nie ma tabel ani stałych kwot. Sąd bierze pod uwagę usprawiedliwione potrzeby uprawnionego – mieszkanie, wyżywienie, leczenie – oraz możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Liczą się nie tylko faktyczne dochody, ale też to, ile zobowiązany mógłby zarabiać, gdyby wykorzystał swoje kwalifikacje. Zob. możliwości zarobkowe a alimenty.
Zmiana lub uchylenie alimentów
W razie zmiany stosunków, np. utraty pracy, choroby, nowej rodziny czy poprawy sytuacji uprawnionego, można żądać obniżenia, podwyższenia albo uchylenia alimentów. Trzeba złożyć pozew – samo zaprzestanie płacenia prowadzi do egzekucji i może skończyć się zarzutem niealimentacji (zob. niealimentacja).
Najczęstsze pytania
Czy żona, która nie pracowała, bo wychowywała dzieci, dostanie alimenty?
Często tak. Wieloletnia przerwa w pracy na rzecz rodziny może uzasadniać niedostatek albo istotne pogorszenie sytuacji po rozwodzie. Sąd oceni jednak, czy może ona podjąć pracę.
Czy partner w związku nieformalnym może żądać alimentów?
Nie. Obowiązek alimentacyjny między partnerami nie istnieje – dotyczy tylko małżonków i krewnych.
Czy alimenty na byłego małżonka można ustalić w ugodzie?
Tak – w ugodzie sądowej, przed mediatorem lub w umowie. Warto zadbać, by ugoda miała formę umożliwiającą egzekucję.
Zobacz też
Jak mogę pomóc?
Jako adwokat rozwodowy w Warszawie prowadzę sprawy o alimenty na małżonka i byłego małżonka po obu stronach sporu. W szczególności:
- oceniam szanse na alimenty i wpływ orzeczenia o winie,
- składam wnioski o zabezpieczenie alimentów na czas sprawy rozwodowej,
- prowadzę sprawy o obniżenie, podwyższenie i uchylenie alimentów,
- reprezentuję w sprawach o zaspokajanie potrzeb rodziny
Zapraszam do kontaktu. Przyjmuję klientów w kancelarii w Warszawie, a konsultacje są możliwe także online.
- Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
Rozwodzisz się i zastanawiasz się nad alimentami? Zobacz: alimenty – zakres pomocy albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 24 października 2026 r.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88
