„Zarabiam 4 000 zł, a sąd zasądził alimenty, jakbym zarabiał dwa razy tyle” – to częsta skarga rodziców zobowiązanych do alimentów. Druga strona odpowiada: „Mógłby zarabiać więcej, ale nie chce”. Kto ma rację? Wyjaśniam, czy rodzic musi dorabiać, by płacić alimenty, czym są możliwości zarobkowe, co się dzieje, gdy ktoś rezygnuje z lepiej płatnej pracy, i kiedy można żądać obniżenia alimentów.
Alimenty zależą od możliwości, a nie tylko od zarobków
Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, k.r.o.).
Możliwości zarobkowe to nie to samo co faktyczne zarobki. Sąd bada, ile rodzic mógłby zarabiać, gdyby w pełni wykorzystywał swoje siły, wykształcenie, kwalifikacje i doświadczenie. Jeżeli ktoś jest informatykiem z wieloletnim stażem, a pracuje na pół etatu za minimalne wynagrodzenie, sąd może ustalić alimenty według możliwości, a nie według aktualnego paska wypłaty.
Czy rodzic musi brać dodatkowe zlecenia?
Nie ma przepisu, który nakazywałby pracę ponad siły. Rodzic nie musi pracować po 16 godzin dziennie ani rezygnować z odpoczynku. Obowiązek alimentacyjny wobec dziecka jest jednak szczególnie silny – rodzic powinien dzielić się z dzieckiem nawet skromnymi dochodami. W praktyce oznacza to, że:
- sąd oczekuje wykorzystania normalnych możliwości zarobkowych – pełny etat, praca zgodna z kwalifikacjami,
- jeżeli rodzic dotychczas regularnie dorabiał (nadgodziny, zlecenia, działalność dodatkowa), sąd może uwzględnić także te dochody,
- rodzic bez pracy powinien aktywnie jej szukać – długotrwała „bezrobotność z wyboru” nie zwalnia z alimentów.
Rezygnacja z pracy, by płacić mniej
Jeżeli zobowiązany w ciągu trzech lat przed wniesieniem sprawy, bez ważnego powodu, zrzekł się prawa majątkowego lub w inny sposób dopuścił do jego utraty, a także jeśli bez ważnego powodu zrezygnował z zatrudnienia lub zmienił je na mniej korzystne, przy ustalaniu alimentów nie uwzględnia się wynikającej z tego zmiany (art. 136 k.r.o.). Przykład: ojciec rzuca dobrze płatną pracę tuż przed sprawą o alimenty – sąd może ustalić alimenty tak, jakby nadal ją miał.
Celowe uchylanie się od płacenia zasądzonych alimentów może być też przestępstwem – zob. niealimentacja (art. 209 k.k.).
Co sąd bierze pod uwagę po stronie zobowiązanego?
- wykształcenie, zawód, doświadczenie, stan zdrowia i wiek,
- sytuację na rynku pracy w danej branży i miejscowości,
- majątek – mieszkania, oszczędności, samochody, udziały w firmach,
- własne usprawiedliwione koszty utrzymania,
- obowiązki alimentacyjne wobec innych dzieci,
- osobiste starania o utrzymanie i wychowanie dziecka – także rodzic, z którym dziecko mieszka, przyczynia się do jego utrzymania.
Kiedy można żądać obniżenia alimentów?
Alimenty można obniżyć, gdy nastąpiła istotna i trwała zmiana stosunków – np. utrata pracy bez własnej winy, poważna choroba, narodziny kolejnego dziecka, znaczący spadek dochodów w branży. Pozew trzeba złożyć niezwłocznie: sąd obniża alimenty co do zasady od dnia wniesienia pozwu, a nie wstecz. Do tego czasu obowiązuje dotychczasowa kwota, a zaległości narastają.
Nie uzasadnia obniżenia zmiana, którą zobowiązany sam wywołał – np. dobrowolne przejście na gorzej płatny etat albo przekazanie majątku rodzinie.
Jak to udowodnić w sądzie?
Rodzic uprawniony może wykazywać możliwości zarobkowe drugiej strony m.in. przez:
- informacje o dotychczasowym zatrudnieniu i zarobkach, także sprzed sprawy,
- wnioski o informacje z ZUS i urzędu skarbowego,
- dowody stylu życia – wyjazdy, samochody, zakupy,
- oferty pracy w danej branży i dane o średnich wynagrodzeniach.
Rodzic zobowiązany powinien wykazać rzeczywiste ograniczenia: dokumentację medyczną, starania o pracę, koszty utrzymania, inne obowiązki alimentacyjne.
Najczęstsze pytania
Czy sąd może zasądzić alimenty wyższe niż moje zarobki?
Sąd może ustalić alimenty w oparciu o możliwości zarobkowe wyższe niż faktyczne zarobki, jeżeli uzna, że nie wykorzystujesz swoich możliwości. Nie powinien jednak zasądzać kwot oderwanych od realiów.
Czy nowa rodzina zmniejsza alimenty na pierwsze dziecko?
Może mieć wpływ, bo sąd uwzględnia wszystkie obowiązki alimentacyjne. Nie zwalnia jednak z obowiązku wobec pierwszego dziecka.
Czy pracując za granicą płacę według zarobków zagranicznych?
Sąd bierze pod uwagę rzeczywiste dochody i możliwości, także uzyskiwane za granicą, przy uwzględnieniu tamtejszych kosztów życia.
Zobacz też
- Alimenty na dziecko – wysokość, pozew, egzekucja
- Niealimentacja (art. 209 k.k.)
- Ukrywanie majątku
- Alimenty – adwokat w Warszawie
Jak mogę pomóc?
Jako adwokat od alimentów w Warszawie reprezentuję rodziców uprawnionych i zobowiązanych do alimentów. Pomagam w szczególności w:
- pozwach o alimenty, ich podwyższenie i obniżenie,
- wykazywaniu rzeczywistych możliwości zarobkowych drugiej strony,
- wnioskach o zabezpieczenie alimentów na czas procesu,
- ugodach i mediacji alimentacyjnej
Zapraszam do kontaktu. Przyjmuję klientów w kancelarii w Warszawie, a konsultacje są możliwe także online.
- Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
Spór o wysokość alimentów? Zobacz: alimenty – zakres pomocy albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 24 października 2026 r.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88
