Dłużnik, który „nagle” nic nie ma, choć jeszcze niedawno jeździł nowym samochodem. Małżonek, który tuż przed rozwodem przepisał mieszkanie na matkę. Firma, której majątek w przeddzień egzekucji trafił do nowej spółki. Ukrywanie majątku przed wierzycielami to częsty problem – ale prawo daje wierzycielom skuteczne narzędzia, a dłużnikowi grozi odpowiedzialność karna. Wyjaśniam, jak reagować.
Kiedy ukrywanie majątku jest przestępstwem?
Kodeks karny przewiduje kilka przestępstw na szkodę wierzycieli. Najważniejsze z nich to:
- udaremnianie zaspokojenia wierzyciela (art. 300 § 1 k.k.) – gdy dłużnik w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości usuwa, ukrywa, zbywa, darowuje, niszczy, obciąża lub uszkadza składniki majątku,
- udaremnianie wykonania orzeczenia (art. 300 § 2 k.k.) – gdy dłużnik ukrywa lub zbywa majątek zajęty albo zagrożony zajęciem, by nie dopuścić do wykonania wyroku lub nakazu zapłaty,
- pozorna upadłość i przenoszenie majątku do nowego podmiotu (art. 301 k.k.),
- fałszywe oświadczenie w postępowaniu o wyjawienie majątku – zatajenie składników majątku pod przyrzeczeniem.
Przestępstwa z art. 300 § 1 i 2 k.k. są co do zasady ścigane na wniosek pokrzywdzonego wierzyciela. Przy znacznej szkodzie kary są surowsze. O tym, jak złożyć skuteczne zawiadomienie, piszę w artykule oszustwo – jak odzyskać pieniądze.
Narzędzia cywilne wierzyciela
Skarga pauliańska
Jeżeli dłużnik wyzbył się majątku ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli – np. darował mieszkanie członkowi rodziny – wierzyciel może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną wobec niego (art. 527 Kodeksu cywilnego, k.c.). Po wygranej wierzyciel prowadzi egzekucję z tego składnika tak, jakby nadal należał do dłużnika. Gdy majątek trafił do osoby bliskiej, przepisy ułatwiają dowód: zakłada się, że wiedziała ona o pokrzywdzeniu wierzycieli. Na wniesienie skargi jest 5 lat od dnia dokonania czynności.
Zabezpieczenie roszczenia
Jeszcze przed procesem albo w jego toku można wnieść o zabezpieczenie – np. zajęcie rachunku bankowego, ustanowienie hipoteki przymusowej, zakaz zbywania nieruchomości. To często najskuteczniejszy sposób, by dłużnik nie zdążył „wyprowadzić” majątku.
Poszukiwanie majątku i wyjawienie majątku
Na wniosek wierzyciela komornik poszukuje majątku dłużnika w rejestrach – bankach, ZUS, urzędzie skarbowym, CEPiK, księgach wieczystych. Gdy egzekucja jest bezskuteczna, wierzyciel może wnieść o wyjawienie majątku – dłużnik składa wykaz majątku i przyrzeczenie przed sądem, a za podanie nieprawdy grozi mu odpowiedzialność karna.
Odpowiedzialność członków zarządu
Jeżeli dłużnikiem jest spółka z o.o., a egzekucja okazała się bezskuteczna, za jej długi mogą odpowiadać członkowie zarządu – zob. odpowiedzialność członka zarządu za długi spółki.
Ukrywanie majątku przy rozwodzie
W sprawach rozwodowych i o podział majątku ukrywanie majątku przybiera inną postać: wypłata oszczędności ze wspólnego konta, sprzedaż samochodu, przepisanie udziałów w firmie, „pożyczki” od rodziny. Małżonek może wtedy:
- wnieść o zabezpieczenie – np. zakaz zbywania nieruchomości lub udziałów do czasu podziału majątku,
- żądać rozliczenia w podziale majątku składników, którymi drugi małżonek rozporządził bez zgody lub roztrwonił,
- wnioskować o informacje z banków, urzędu skarbowego, rejestrów – sąd może zobowiązać instytucje do ich udzielenia,
- w szczególnych przypadkach żądać ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym.
Więcej w artykule podział majątku po rozwodzie. Ukrywanie dochodów przez rodzica zobowiązanego do alimentów opisuję w artykułach niealimentacja i czy rodzic musi dorabiać, by płacić alimenty.
Co zrobić, gdy podejrzewasz ukrywanie majątku?
- Zbierz informacje: odpisy z ksiąg wieczystych, KRS, CEIDG, ogłoszenia sprzedaży, zdjęcia, korespondencję.
- Działaj szybko – zabezpieczenie roszczenia i skarga pauliańska mają terminy, a majątek może zostać dalej zbyty.
- Rozważ jednoczesną drogę cywilną i karną – zawiadomienie o przestępstwie często mobilizuje dłużnika do spłaty.
- Skonsultuj strategię z adwokatem – dobór narzędzi zależy od tego, kto jest dłużnikiem i w jaki sposób wyzbył się majątku.
Najczęstsze pytania
Dłużnik przepisał mieszkanie na żonę. Czy coś da się zrobić?
Tak – typowym narzędziem jest skarga pauliańska. Przy osobie bliskiej łatwiej wykazać, że wiedziała o pokrzywdzeniu wierzycieli.
Czy komornik sam znajdzie ukryty majątek?
Komornik sprawdza rejestry, ale wiele zależy od aktywności wierzyciela – informacji, które przekaże, i wniosków, które złoży.
Co, jeśli dłużnik ogłosił upadłość?
Zasady są wtedy inne – opisuję je w artykule upadłość dłużnika – co może zrobić wierzyciel.
Zobacz też
- Windykacja
- Sprzeciw od nakazu zapłaty
- Czy warto wynająć detektywa?
- Upadłość dłużnika – co może zrobić wierzyciel
Jak mogę pomóc?
Jako adwokat w Warszawie reprezentuję wierzycieli w odzyskiwaniu należności – drogą cywilną i karną. Pomagam w szczególności w:
- wnioskach o zabezpieczenie roszczeń przed procesem i w jego toku,
- skargach pauliańskich,
- zawiadomieniach o przestępstwie na szkodę wierzycieli i reprezentacji pokrzywdzonego,
- współpracy z komornikiem i wnioskach o wyjawienie majątku,
- sprawach o podział majątku, w których małżonek ukrywa lub trwoni majątek
Zapraszam do kontaktu. Przyjmuję klientów w kancelarii w Warszawie, a konsultacje są możliwe także online.
- Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
Dłużnik ukrywa majątek? Zobacz: windykacja – zakres pomocy albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 24 października 2026 r.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88
