Najważniejsze pytanie osoby doznającej przemocy domowej brzmi zwykle: jak sprawić, żeby sprawca wyprowadził się z mieszkania i przestał się do mnie zbliżać – i to szybko, a nie za kilka miesięcy. Polskie prawo przewiduje na to kilka narzędzi: od natychmiastowego nakazu wydawanego przez policję, przez postanowienie sądu, po środki stosowane w postępowaniu karnym. Wyjaśniam, jak z nich skorzystać.
W sytuacji zagrożenia zawsze dzwoń pod numer alarmowy 112. Wsparcie uzyskasz też w telefonie „Niebieska Linia” – 800 120 002.
1. Nakaz i zakazy wydawane przez policję – od ręki
Policjant podczas interwencji może wobec osoby stosującej przemoc domową wydać nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia albo zakaz zbliżania się do nich. Od 2023 r. policja może też zakazać m.in. kontaktowania się z osobą doznającą przemocy i zbliżania się do niej oraz wstępu do miejsc, w których ta osoba regularnie przebywa – np. do szkoły dziecka czy miejsca pracy.
- Nakaz i zakazy są natychmiast wykonalne.
- Obowiązują 14 dni od wydania.
- Osoba, wobec której je wydano, może złożyć zażalenie do sądu rejonowego – termin jest bardzo krótki, liczony w dniach.
- Naruszenie nakazu lub zakazu jest wykroczeniem.
Decyzję policjant podejmuje po ocenie ryzyka zagrożenia życia lub zdrowia. Warto więc podczas interwencji spokojnie opisać, co się wydarzyło i czy przemoc się powtarza, a także pokazać obrażenia i dowody.
2. Postanowienie sądu – ochrona na dłużej
14 dni to czas na złożenie wniosku do sądu. Osoba doznająca przemocy może wnieść, by sąd zobowiązał osobę stosującą przemoc do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia albo zakazał jej zbliżania się do nich. Wniosek rozpoznaje sąd rejonowy w postępowaniu nieprocesowym, w trybie przyspieszonym.
Jeżeli wniosek zostanie złożony w czasie obowiązywania nakazu lub zakazu policyjnego, a sąd udzieli zabezpieczenia, ochrona trwa nieprzerwanie do zakończenia sprawy. Dlatego tak ważne jest, by nie czekać do ostatnich dni.
Wniosek można złożyć także wtedy, gdy policja nie wydała nakazu albo gdy osoba doznająca przemocy musiała się już wyprowadzić z powodu przemocy.
Co dołączyć do wniosku?
- opis zdarzeń – daty, przebieg, świadkowie,
- dokumentację medyczną i obdukcję,
- notatki z interwencji policji, kopię formularza Niebieskiej Karty, jeżeli ją wszczęto,
- wiadomości SMS, e-maile, nagrania, zdjęcia zniszczeń,
- dane świadków: sąsiadów, rodziny, nauczycieli dzieci.
3. Środki w postępowaniu karnym
Jeżeli przemoc wyczerpuje znamiona przestępstwa – np. znęcania się, gróźb karalnych czy nękania – prokurator lub sąd może zastosować wobec podejrzanego środki zapobiegawcze:
- nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,
- dozór policji połączony z zakazem kontaktowania się lub zbliżania do pokrzywdzonego,
- w najpoważniejszych sprawach – tymczasowe aresztowanie.
Po skazaniu sąd może orzec środki karne: zakaz kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonego, nakaz opuszczenia lokalu, obowiązek naprawienia szkody i zadośćuczynienia. Pokrzywdzony może aktywnie o nie zabiegać jako oskarżyciel posiłkowy.
4. Niebieska Karta
Niezależnie od powyższych kroków może zostać wszczęta procedura „Niebieskie Karty”, która zapewnia wsparcie psychologiczne, socjalne i prawne. Jak przebiega – piszę w artykule Niebieska Karta – jak przebiega procedura.
Co z dziećmi?
Dziecko, które jest świadkiem przemocy, jest w świetle przepisów osobą jej doznającą. Sąd rodzinny może ograniczyć władzę rodzicielską osoby stosującej przemoc, uregulować kontakty – także w obecności kuratora – albo je zakazać. Więcej w artykułach ograniczenie władzy rodzicielskiej i pozbawienie władzy rodzicielskiej.
Najczęstsze pytania
Czy sprawca musi się wyprowadzić, nawet jeśli to jego mieszkanie?
Tak. Nakaz opuszczenia mieszkania może dotyczyć także właściciela lub najemcy. Nie zmienia on prawa własności – chroni osobę doznającą przemocy.
Co, jeśli sprawca złamie zakaz?
Należy od razu wezwać policję. Złamanie nakazu lub zakazu jest wykroczeniem, a w postępowaniu karnym może uzasadniać zaostrzenie środka zapobiegawczego, nawet do aresztu.
Czy potrzebuję adwokata, żeby złożyć wniosek do sądu?
Nie jest to obowiązkowe, ale pełnomocnik pomoże przygotować wniosek szybko i z kompletem dowodów – w sprawach, w których liczą się dni, ma to duże znaczenie.
Zobacz też
- Niebieska Karta – procedura i prawa
- Znęcanie się (art. 207 k.k.)
- Nękanie i stalking – dowody i zgłoszenie
- Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego – adwokat w Warszawie
Jak mogę pomóc?
Jako adwokat karnista w Warszawie pomagam osobom doznającym przemocy domowej odzyskać bezpieczeństwo. W szczególności:
- przygotowuję w trybie pilnym wnioski do sądu o zobowiązanie do opuszczenia mieszkania i zakaz zbliżania się,
- składam zawiadomienia o przestępstwie i wnioski o środki zapobiegawcze,
- reprezentuję pokrzywdzonych jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, także w dochodzeniu zadośćuczynienia,
- prowadzę powiązane sprawy rodzinne – rozwód, władza rodzicielska, kontakty, alimenty
Zapraszam do kontaktu. Przyjmuję klientów w kancelarii w Warszawie, a konsultacje są możliwe także online.
- Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
Doznajesz przemocy domowej? Zobacz: pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego – zakres pomocy albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 24 października 2026 r.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88
