Jak odrzucić spadek? Termin, notariusz albo sąd, dokumenty i koszty

Odrzucenie spadku to najczęstszy sposób, by nie przejąć długów zmarłego. Procedura nie jest skomplikowana, ale wymaga dochowania terminu i formy, a przy zadłużonym spadku zwykle musi przez nią przejść cała rodzina. Opisuję, jak odrzucić spadek krok po kroku.

Krok 1. Pilnuj terminu – sześć miesięcy

Oświadczenie o odrzuceniu spadku trzeba złożyć w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku (art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego, k.c.). Termin biegnie dla każdego spadkobiercy osobno. Jeżeli stałeś się spadkobiercą dlatego, że spadek odrzucił ktoś inny – np. Twój rodzic – sześć miesięcy liczy się od dnia, w którym dowiedziałeś się o tym odrzuceniu i o swoim powołaniu do spadku.

Po upływie terminu przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.). Od 15 listopada 2023 r. do zachowania terminu wystarczy złożyć przed jego upływem wniosek do sądu o odebranie oświadczenia (art. 1015 § 1¹ k.c.).

Jeżeli nie wiesz jeszcze, czy odrzucenie spadku to dobra decyzja, przeczytaj artykuł przyjąć czy odrzucić spadek.

Krok 2. Wybierz: notariusz czy sąd

Oświadczenie o odrzuceniu spadku składa się:

• przed notariuszem – w dowolnej kancelarii notarialnej w Polsce; notariusz sporządza protokół, a całość zajmuje zwykle jedną wizytę,
• w sądzie rejonowym właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania lub pobytu (art. 640 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, k.p.c.) – składasz wniosek o odebranie oświadczenia, a sąd wyznacza termin, na którym je przyjmuje; w toku sprawy o stwierdzenie nabycia spadku oświadczenie można złożyć także przed sądem spadku.

Oświadczenie można złożyć ustnie albo na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 1018 § 3 k.c.). Osoby mieszkające za granicą mogą złożyć je przed polskim konsulem.

Krok 3. Przygotuj dokumenty

Zabierz ze sobą:

• dowód osobisty lub paszport,
• odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy,
• dokumenty potwierdzające pokrewieństwo – np. odpis aktu urodzenia, a przy zmianie nazwiska także odpis aktu małżeństwa,
• informację o testamencie, jeżeli został sporządzony,
• dane innych znanych Ci spadkobierców – imiona, nazwiska i adresy; wskazuje się je w oświadczeniu.

Krok 4. Koszty

• w sądzie – opłata stała 100 zł od wniosku o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku (art. 49 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych),
• u notariusza – taksa notarialna za protokół przyjęcia oświadczenia wynosi maksymalnie 50 zł netto; do tego dochodzą VAT i koszt wypisów.

Krok 5. Pamiętaj o rodzinie

Kto odrzuca spadek, jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 k.c.). Jego udział przypada wtedy kolejnym osobom – przede wszystkim jego dzieciom, a dalej wnukom. Dlatego przy zadłużonym spadku oświadczenia składają zwykle kolejno: małżonek i dzieci zmarłego, następnie wnuki, a gdy zmarły nie miał zstępnych – także jego rodzice, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa. Od 15 listopada 2023 r. krąg dalszych krewnych jest węższy: z linii dziadków dziedziczą już tylko dziadkowie, ich dzieci i wnuki.

Sąd spadku zawiadamia o odrzuceniu spadku znane mu osoby, które zgodnie z oświadczeniem i dokumentami są powołane do dziedziczenia (art. 643 k.p.c.). Każda z tych osób ma własny sześciomiesięczny termin. Nie zwlekaj jednak z poinformowaniem rodziny – najlepiej uzgodnić wspólny termin u notariusza.

Odrzucenie spadku w imieniu dziecka

Jeżeli po Twoim odrzuceniu spadkobiercą staje się Twoje małoletnie dziecko, odrzucasz spadek także w jego imieniu. Co do zasady wymaga to zezwolenia sądu opiekuńczego, a na czas postępowania bieg terminu ulega zawieszeniu (art. 1015 § 1² k.c.). Od 15 listopada 2023 r. zezwolenie nie jest potrzebne, jeżeli dziecko zostało powołane do spadku wskutek wcześniejszego odrzucenia spadku przez rodzica, rodzice działają zgodnie, a spadek odrzucają też inni zstępni rodziców dziecka (art. 101 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Szczegóły opisuję w artykule odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka.

Co zrobić po odrzuceniu spadku?

• zachowaj wypis protokołu notarialnego albo odpis protokołu sądowego – przyda się w kontaktach z wierzycielami i komornikiem,
• wierzycielom, którzy zwracają się do Ciebie o zapłatę, przekaż kopię dokumentu potwierdzającego odrzucenie spadku,
• upewnij się, że oświadczenia złożyły kolejne osoby z rodziny,
• nie rozporządzaj rzeczami należącymi do spadku – kto odrzucił spadek, a wcześniej prowadził sprawy spadkowe, ma prawa i obowiązki prowadzącego cudze sprawy bez zlecenia (art. 1022 k.c.).

Najczęstsze błędy

• liczenie terminu „na oko” i spóźnienie się z oświadczeniem,
• odrzucenie spadku tylko przez jedną osobę, bez uwzględnienia dzieci i dalszej rodziny,
• przekonanie, że wystarczy „niczego nie podpisywać” – brak oświadczenia oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza,
• składanie oświadczenia pod warunkiem, np. „odrzucam, jeżeli są długi” – oświadczenie nie może zawierać warunku ani terminu (art. 1018 § 1 k.c.).

Najczęstsze pytania

Czy mogę odrzucić spadek przed śmiercią spadkodawcy?

Nie. Oświadczenie składa się dopiero po otwarciu spadku. Za życia spadkodawcy możesz natomiast zawrzeć z nim umowę o zrzeczenie się dziedziczenia w formie aktu notarialnego (art. 1048 k.c.).

Czy odrzucenie spadku można cofnąć?

Nie – oświadczenie jest nieodwołalne. Wyjątkowo można uchylić się od jego skutków prawnych z powodu błędu lub groźby, za zatwierdzeniem sądu (art. 1019 k.c.).

Czy muszę stawić się osobiście?

Nie zawsze. Oświadczenie może złożyć w Twoim imieniu pełnomocnik. Pełnomocnictwo powinno mieć formę pisemną z podpisem urzędowo poświadczonym.

Czy odrzucając spadek, tracę też mieszkanie po zmarłym?

Tak. Odrzucenie dotyczy całego spadku – majątku i długów. Jeżeli w spadku jest wartościowy majątek, rozważ przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Zobacz też

• testament ustny – kiedy jest ważny
• przyjąć czy odrzucić spadek – jak podjąć decyzję
• dziedziczenie przez małoletnich – co powinni wiedzieć rodzice
• odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka
• spis inwentarza i wykaz inwentarza

Jak mogę pomóc?

Prowadzę sprawy spadkowe w Warszawie i pomagam w odrzuceniu spadku – także całej rodzinie i w imieniu dzieci:

• ustalam krąg osób, które powinny złożyć oświadczenia, i kolejność działań,
• przygotowuję wnioski do sądu i dokumenty do notariusza,
• reprezentuję rodziców w postępowaniu o zezwolenie sądu na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego,
• pomagam w sprawach, w których termin minął albo oświadczenie złożono pod wpływem błędu.

Zapraszam do kontaktu. Przyjmuję klientów w kancelarii w Warszawie, a konsultacje są możliwe także online.

• Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
• Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
• E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl

Potrzebujesz pomocy przy odrzuceniu spadku? Zobacz: adwokat spadkowy w Warszawie – zakres pomocy albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 9 października 2026 r.

adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88