Po śmierci bliskiej osoby rodzina często ma jej kartę i zna PIN. Pojawia się pokusa, by wypłacić pieniądze z bankomatu „na bieżące wydatki” albo zapłacić kartą za zakupy czy rachunki. Odradzam to – nawet jeśli zmarły za życia sam podał PIN i pozwalał korzystać z karty. Wyjaśniam dlaczego i jak legalnie uzyskać dostęp do pieniędzy zmarłego.
Krótka odpowiedź
Nie. Po śmierci posiadacza rachunku nikt nie jest już uprawniony do posługiwania się jego kartą ani do logowania się do jego bankowości internetowej. Pieniądze na rachunku zmarłego co do zasady wchodzą do spadku i należą do wszystkich spadkobierców – a nie do osoby, która ma kartę.
Dlaczego karta zmarłego przestaje „działać” prawnie?
- Zgoda zmarłego wygasła. To, że spadkodawca za życia pozwalał korzystać ze swojej karty, nie upoważnia do tego po jego śmierci. Również pełnomocnictwo do rachunku co do zasady wygasa ze śmiercią mocodawcy (art. 101 § 2 Kodeksu cywilnego, k.c.).
- Pieniądze należą do spadku. Z chwilą śmierci środki na rachunku zmarłego wchodzą do spadku (wyjątki opisuję niżej). Do czasu działu spadku należą wspólnie do wszystkich spadkobierców.
- Bank blokuje rachunek. Po otrzymaniu informacji o śmierci bank zastrzega karty i blokuje dostęp do rachunku. To, że karta jeszcze działa, oznacza tylko, że bank nie wie o śmierci – nie że transakcja jest dozwolona.
Czy grozi za to odpowiedzialność karna?
Może grozić. Wypłatę z bankomatu cudzą kartą z użyciem PIN-u sądy kwalifikują różnie – jako kradzież (art. 278 Kodeksu karnego, k.k.), kradzież z włamaniem (art. 279 k.k.), gdzie „włamaniem” jest przełamanie zabezpieczenia elektronicznego, albo jako oszustwo komputerowe (art. 287 k.k.). Pokrzywdzonymi mogą być pozostali spadkobiercy.
Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba najbliższa – np. rodzeństwo, które także dziedziczy – ściganie następuje na jej wniosek. W praktyce sprawy te trafiają do prokuratury najczęściej wtedy, gdy rodzina jest skonfliktowana. Wtedy wypłata z bankomatu, z której nikt się nie rozliczył, bywa pierwszym zarzutem w sporze o spadek.
Konsekwencje cywilne
- Rozliczenie z pozostałymi spadkobiercami. Kto pobrał pieniądze ze spadku, musi się z nich rozliczyć – zwykle w dziale spadku, a w razie sporu pozostali spadkobiercy mogą żądać zwrotu.
- Odrzucenie spadku nie zwalnia z rozliczenia. Korzystanie z pieniędzy zmarłego nie oznacza przyjęcia spadku – w polskim prawie decyduje oświadczenie albo upływ terminu. Kto jednak odrzucił spadek, a wcześniej prowadził sprawy spadkowe, ma prawa i obowiązki prowadzącego cudze sprawy bez zlecenia i musi się z nich rozliczyć (art. 1022 k.c.).
- Świadczenia po śmierci podlegają zwrotowi. Emerytura lub renta wpłacona na rachunek za okres po śmierci posiadacza nie przysługuje – bank zwraca ją organowi, który ją wypłacił (art. 55 ust. 1 pkt 2 Prawa bankowego). Jeżeli ktoś zdążył ją wypłacić, organ może dochodzić zwrotu od tej osoby.
Rachunek wspólny i pełnomocnik – czym się różnią?
- Współposiadacz rachunku wspólnego, np. małżonek, może nadal korzystać z rachunku i ze swojej karty jako jego współwłaściciel. Udział zmarłego w środkach na rachunku – co do zasady połowa – wchodzi jednak do spadku i podlega rozliczeniu.
- Pełnomocnik do rachunku po śmierci posiadacza traci uprawnienia. Nie powinien wypłacać pieniędzy ani zlecać przelewów, nawet jeśli bank jeszcze nie zablokował dostępu.
Jak legalnie uzyskać pieniądze z konta zmarłego?
- Zwrot kosztów pogrzebu – bank wypłaca z rachunku zmarłego kwotę wydatkowaną na pogrzeb osobie, która przedstawi rachunki, w granicach kosztów odpowiadających zwyczajom przyjętym w danym środowisku. Ta kwota nie wchodzi do spadku (art. 55 Prawa bankowego). Opisuję to w artykule czy za pogrzeb można zapłacić kartą lub z konta zmarłego.
- Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci – jeżeli zmarły ją złożył, wskazane osoby z najbliższej rodziny otrzymają z rachunku określoną kwotę – do ustawowego limitu – poza spadkiem (art. 56 Prawa bankowego).
- Wypłata dla spadkobierców – pozostałe środki bank wypłaca spadkobiercom po przedstawieniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia, zgodnie z ich udziałami.
Co zrobić, jeśli już wypłaciłeś pieniądze?
- zachowaj potwierdzenia, na co zostały wydane – np. faktury za pogrzeb, rachunki za leki czy opłaty mieszkaniowe,
- poinformuj pozostałych spadkobierców i zaproponuj rozliczenie,
- nie korzystaj z karty ani z bankowości zmarłego dalej – zgłoś śmierć w banku,
- jeżeli rodzina jest skonfliktowana albo ktoś zapowiada zawiadomienie do prokuratury, skonsultuj sprawę z adwokatem.
Najczęstsze pytania
Zmarły sam podał mi PIN i pozwalał korzystać z karty. Czy mogę z niej korzystać po jego śmierci?
Nie. Zgoda wyrażona za życia nie upoważnia do korzystania z karty po śmierci posiadacza rachunku. Od chwili śmierci pieniądze należą do spadku.
Czy mogę zapłacić kartą zmarłego jego rachunki, np. za prąd albo czynsz?
Lepiej nie. Zapłać je z własnych środków i zachowaj dowody wpłat – długi zmarłego są długami spadkowymi i możesz rozliczyć je z pozostałymi spadkobiercami.
Czy mogę korzystać ze swojej karty do rachunku wspólnego po śmierci małżonka?
Tak, jako współposiadacz rachunku. Pamiętaj jednak, że udział zmarłego w środkach na rachunku wchodzi do spadku i będzie podlegał rozliczeniu.
Czy bank wypłaci pieniądze bez sprawy w sądzie?
Zwrot kosztów pogrzebu i wypłatę z dyspozycji na wypadek śmierci – tak. Pozostałe środki bank wypłaca spadkobiercom po stwierdzeniu nabycia spadku przez sąd albo po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza.
Zobacz też
- czy za pogrzeb można zapłacić kartą lub z konta zmarłego
- przyjąć czy odrzucić spadek – jak podjąć decyzję
- jak odrzucić spadek krok po kroku
- spis inwentarza i wykaz inwentarza
Jak mogę pomóc?
Prowadzę sprawy spadkowe w Warszawie. Pomagam w szczególności:
- uzyskać dostęp do pieniędzy zmarłego zgodnie z prawem – od zwrotu kosztów pogrzebu po stwierdzenie nabycia spadku,
- rozliczyć wypłaty dokonane po śmierci spadkodawcy, także w dziale spadku,
- w sporach między spadkobiercami, w tym gdy pojawia się zarzut przywłaszczenia pieniędzy ze spadku.
Zapraszam do kontaktu. Przyjmuję klientów w kancelarii w Warszawie, a konsultacje są możliwe także online.
- Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
Masz pytania o pieniądze na koncie zmarłego? Zobacz: adwokat spadkowy w Warszawie – zakres pomocy albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 9 października 2026 r.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88
