Zarzut znęcania się nad osobą najbliższą to jeden z najpoważniejszych zarzutów w sprawach rodzinnych. Może skończyć się karą pozbawienia wolności, nakazem opuszczenia własnego mieszkania, ograniczeniem kontaktów z dziećmi i rozwodem z orzeczeniem o winie. Zdarza się też, że taki zarzut pojawia się w czasie konfliktu okołorozwodowego i jest przesadzony albo nieprawdziwy. Wyjaśniam, jak wygląda postępowanie, co grozi i jak przygotować obronę – bez względu na to, czy zarzut jest zasadny w całości, w części, czy wcale.
Czym jest znęcanie się – a czym nie jest?
Znęcania się dopuszcza się ten, kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą albo nad osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy (art. 207 § 1 Kodeksu karnego, k.k.). Za podstawowy typ grozi kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, a za typy kwalifikowane – np. znęcanie się ze szczególnym okrucieństwem – znacznie surowsza. Szczegółowo omawiam ten przepis w artykule znęcanie się (art. 207 k.k.) – kara i ochrona.
Z punktu widzenia obrony ważne jest, czego sądy co do zasady nie uznają za znęcanie się:
- pojedynczego zdarzenia, nawet nagannego – znęcanie się zakłada zwykle zachowania powtarzające się,
- wzajemnych kłótni równorzędnych stron, w których żadna nie ma przewagi nad drugą,
- konfliktu na tle rozpadu związku, w którym obie strony zachowują się niewłaściwie, ale żadna nie zadaje drugiej cierpienia w sposób jednostronny.
Granica bywa cienka, a kwalifikacja zależy od całokształtu okoliczności. Pojedyncze zdarzenie może natomiast stanowić inne przestępstwo, np. naruszenie nietykalności cielesnej czy groźby karalne.
Jak zaczyna się sprawa?
Najczęściej od interwencji policji, zawiadomienia złożonego przez partnerkę lub partnera albo od procedury Niebieskiej Karty. Znęcanie się jest ścigane z urzędu – postępowanie toczy się także wtedy, gdy pokrzywdzona osoba później tego nie chce.
Już na początku policja może wydać nakaz opuszczenia mieszkania i zakazy zbliżania się (opisuję je w artykule przemoc domowa – jak się chronić), a prokurator – zastosować środek zapobiegawczy, np. nakaz okresowego opuszczenia lokalu lub dozór z zakazem kontaktu.
Pierwsze kroki osoby, której postawiono zarzut
- Skontaktuj się z obrońcą przed przesłuchaniem. Masz prawo odmówić składania wyjaśnień – skorzystaj z niego, dopóki nie porozmawiasz z adwokatem. Więcej w artykule wezwanie na policję – świadek czy podejrzany.
- Przestrzegaj nakazów i zakazów, nawet jeśli uważasz je za niesprawiedliwe. Ich naruszenie jest wykroczeniem i może prowadzić do aresztu. Na nakaz policji przysługuje zażalenie – w bardzo krótkim terminie.
- Nie kontaktuj się z pokrzywdzoną osobą w sprawie – nie proś o wycofanie zeznań, nie wysyłaj długich wiadomości. Może to zostać uznane za wywieranie wpływu na świadka.
- Zabezpiecz dowody – korespondencję, nagrania, zdjęcia, dane świadków, dokumentację medyczną.
Jak wygląda obrona?
Obrona w sprawie o znęcanie się zależy od tego, co się rzeczywiście wydarzyło. Najczęściej dotyczy:
- wiarygodności zeznań – czy relacja jest spójna, czy zmieniała się w czasie, czy pojawiła się dopiero w związku z rozwodem, podziałem majątku albo sporem o dzieci,
- innych dowodów – wiadomości pokazujących rzeczywisty charakter relacji, świadków spoza konfliktu, nagrań, dokumentacji medycznej,
- kwalifikacji prawnej – czy zachowania były uporczywe i jednostronne, czy chodziło o wzajemny konflikt albo pojedyncze zdarzenie,
- opinii biegłych – psychologa, lekarza sądowego,
- wymiaru kary i środków karnych – gdy część zarzutów jest zasadna, celem może być łagodniejsza kara, warunkowe zawieszenie, warunkowe umorzenie, rozważenie mediacji.
Osoba najbliższa ma co do zasady prawo odmówić składania zeznań przeciwko oskarżonemu. Sąd ocenia też, czy zeznania nie są elementem strategii w innym sporze – dlatego tak ważne jest przedstawienie pełnego kontekstu relacji.
A jeśli oskarżenie jest fałszywe?
Świadomie fałszywe zawiadomienie o przestępstwie i fałszywe zeznania same są przestępstwami. Jeżeli zarzut okaże się wymyślony, można rozważyć zawiadomienie przeciwko osobie, która go złożyła – piszę o tym w artykułach fałszywe zawiadomienie o przestępstwie i odpowiedzialność za fałszywe zeznania. Taki krok warto jednak przemyśleć z obrońcą – najpierw trzeba skutecznie obronić się przed zarzutem.
Skutki poza sprawą karną
- rozwód – zarzut przemocy wpływa na orzeczenie o winie; zob. rozwód z orzekaniem o winie czy bez,
- dzieci – sąd rodzinny może ograniczyć władzę rodzicielską i kontakty,
- mieszkanie – nakazy opuszczenia lokalu i eksmisja w wyroku rozwodowym,
- praca – niektóre zawody wymagają niekaralności; więcej o tym, kiedy następuje zatarcie skazania.
Najczęstsze pytania
Żona wycofała zawiadomienie. Czy sprawa się skończy?
Nie automatycznie. Znęcanie się jest ścigane z urzędu, więc o dalszym biegu sprawy decyduje prokurator, a później sąd.
Czy jedna kłótnia może być znęcaniem się?
Co do zasady nie – znęcanie się zakłada zwykle powtarzające się zachowania. Pojedyncze zdarzenie może jednak stanowić inne przestępstwo.
Czy mogę zobaczyć dzieci, gdy obowiązuje zakaz zbliżania się?
Tylko w sposób, który nie narusza zakazu. Kontakty warto uregulować przez sąd rodzinny – samowolne próby spotkań mogą zaszkodzić zarówno w sprawie karnej, jak i rodzinnej.
Zobacz też
- Znęcanie się (art. 207 k.k.) – kara i ochrona
- Niebieska Karta – procedura i prawa
- Co zrobić po zatrzymaniu przez policję
- Dozór elektroniczny
Jak mogę pomóc?
Jako adwokat karnista w Warszawie prowadzę obronę w sprawach o znęcanie się, także w trybie pilnym – od zatrzymania i pierwszego przesłuchania. Pomagam w szczególności w:
- obronie na etapie postępowania przygotowawczego i przed sądem,
- zażaleniach na nakazy, zakazy i środki zapobiegawcze,
- analizie dowodów i przygotowaniu wniosków dowodowych,
- prowadzeniu powiązanych spraw rozwodowych i o kontakty z dziećmi,
- apelacji i kasacji
Zapraszam do kontaktu. Przyjmuję klientów w kancelarii w Warszawie, a konsultacje są możliwe także online.
- Adres: Al. Jerozolimskie 29 lok. 6, 00-508 Warszawa (III piętro, winda)
- Telefon: 790 77 88 88 (w sprawach pilnych – całodobowo)
- E-mail: anna.szydlowska@adwokatura.pl
Postawiono Ci zarzut znęcania się? Zobacz: obrona w postępowaniu karnym albo zadzwoń: 790 77 88 88 (Pn–Pt 8:00–20:00, w sprawach pilnych całą dobę).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Stan prawny na 24 października 2026 r.
adwokat Anna Szydłowska
tel. 790 77 88 88
